«Aq jol» partııasy: О́zgeristerge umtylys

Bıikke sharyqtaý men quldy­raýdy, jeńister men jeńilisterdi, odaqtasý men jikke bólinýdi bastan ótkizgen Qazaqstannyń «Aq jol» demokra­tııalyq partııasy jeksenbi kúni Al­ma­tyda H sezin ótkizdi. Partııanyń kezekten tys ótken jıynyna 187 delegat qatysty. Partııanyń belsendi músheleri jınalǵan sezde basty eki másele talqylandy. Elimizdegi irgeli par­tııa­lardyń biri óziniń saılaýaldy tuǵyrnamasyn talqylap, par­tııanyń QR Májilisi depýtattyǵyna kandıdattar tizimin bekitti. Sezge qatysýǵa partııanyń barlyq aımaqtardaǵy bólim­shelerinen 205 adam tirkelgen. Alaıda, olardyń 18-i túrli sebeptermen jıynǵa kele almaǵan. Birden aıta ketý kerek, partııa músheleriniń qatary tolyǵa tús­ken. Olardyń arasynda elge aby­roıymen tanylǵan belgili azamattar da, sondaı-aq jastar da bar. Sonymen, sezd partııa tó­raǵasy Azat Perýashevtyń baıan­damasy turǵysyndaǵy partııa tuǵyrnamasymen ashyldy. Mun­da partııanyń san salaly usta­nymdary tolyq qamtylǵan. – Budan 20 jyl buryn táýelsiz memleket bolyp qu­rylǵan Qazaqstan búginde óziniń tarıhı damýynyń jańa kezeńine jetti. Jas memleketimizdiń bastaýynda turyp, onyń qalyp­tasýy men evolıýsııasynyń kýási ári tikeleı qatysýshysy bolýy­myz bizdi maqtanysh sezimine bóleıdi. Táýelsizdik jyldaryn­da bizdiń elimiz ben qoǵamymyz eleýli tabystarǵa jetip, zor múmkindikterge ıe boldy. Qazaq­standyq­tardyń jańa býyny ósip jetilip, óskeleń ómirge qadam basty. Azamattyq qoǵamnyń kópte­gen ınstıtýttary qury­lyp, jumys isteýde. Qazaqstan óziniń laıyqty ornyna ıe boldy jáne qazirgi zaman áleminde óz áleýetin odan ári ulǵaıtýda. Sonymen birge, bularǵa ilese bizdiń memlekettigimizdiń ýaqty­ly jáne laıyqty nazar aýdarý­dy talap etetin qajettilikteri de paıda boldy, – dep bastady sózin «Aq jol» partııasynyń kóshbasshysy Azat Perýashev.   «О́zgerister alǵa jeteleıdi» О́mirdi ózgertpeıinshe ony jaqsartý múmkin emes, «jaq­sartý» degen sózdiń ózi – jaqsy jaǵyna qaraı ózgertý – osy sózder Qazaqstannyń «Aq jol» demokratııalyq partııasynyń osy seziniń ózegine aınaldy. Qazaqstannyń «Aq jol» demo­kra­tııalyq partııasynyń saılaý­aldy tuǵyrnamasynyń ózekti máselesi qoǵamnyń áleýmettik, ekonomıkalyq jáne saıası ómi­rin­de ózgeristerdi talap etý boldy. Qabyldanǵan qujattyń «О́zgerister alǵa jeteleıdi» dep atalýynyń ózi osynyń aıǵaǵy. Bul oraıda QDP tóraǵasy Azat Perýashev óziniń baıanda­masynda «táýelsizdik jylda­rynda bizdiń elimiz ben qoǵa­mymyz aıtarlyqtaı tabys­tarǵa jetip, zor múmkindikterge ıe boldy», dep atap kórsetti. Sony­men birge, – dedi ol, – bizdiń memlekettigimizdiń ýaq­tyly jáne laıyqty nazar aýdarýdy talap etetin jańa qajettilikteri de paıda boldy. Sondyqtan Qazaqstanǵa atqa­rylǵan istermen maq­tanyp qana qoımaı, qara­paıym aza­mattardyń ómi­rin jaq­sartý jolynda únemi ju­mys istep, qoǵa­mymyz ben memleketi­mizdiń ty­nys-tir­­­shiligi sa­la­­syn­da jańa kóz­qa­ras­tardy izdeýimiz qajet. Partııa lıderiniń pikiri boıynsha, «árkimniń daýy­syn esitip, árbir jeke adamnyń pikirin baǵa­laý» múmkindigine negizdelgen «tek balama jaǵ­daıdy sa­lystyrý men tara­zylaý ǵana» ózgeris­terdiń tabys­ty bolýynyń kepili bola alady. Baıandamashy osy bazalyq lıberal­dyq kóz­qaras­tar­dy iske asyrý «tu­raq­ty damýdy jáne proble­malarǵa synı kóz­qarasty qamta­masyz etetinine, dańǵoılyq pen jaı­baraqat­tyq­tyń aldyn alat­ynyna, aǵymdaǵy mindetterdi sheshýge kómektesip qana qoımaı, ne­ǵurlym ózekti maq­sattardy alǵa qoıatynyna» senimdi. Azat Perýashev partııalas­ta­ryn mynadan saqtandyryp otyr. Eger oppozısııada bolý qoǵamnyń ózin-ózi saqtaý sezimi­niń sheginen shyǵyp ketip, jalań maqsatqa aınalsa, bul qoǵamda jikke bólinýge alyp kelip, memlekettiń ózine qater tóndi­redi. Ol «Qazaq­stan­nyń saıası mádenıeti órkenıetti oppozısııa­ny qalyp­tastyrý úshin pisip jetildi, onyń maqsaty bılik partııasyna oppozısııa bolý, biraq qoǵamdy jikke bólý emes, barlyq durys oılaıtyn adamdardy biriktirý; qoǵamnyń irgesin shaıqaltý emes, demo­kratııalyq konstıtý­sııa­lyq qu­ry­lysty nyǵaıtý» ekenin málimdedi.   Qazaqstannyń árbir úıiniń qaýipsizdigin qamtamasyz etý – «Aq jol» QDP-nyń saılaýaldy tuǵyrna­masy «Aq jol» partııasynyń saı­laýal­dy seziniń ótý barysynda ekstremızm men terrorızmge qarsy is-qımyl jasaý máselesi qyzý talqylanǵan taqyryp­tardyń biri boldy. Partııanyń «Aqyldastar alqasynyń» tór­aǵasy Amangeldi Aıtaly jaǵ­daıdy birjaqty túsinýden saq­tan­dyryp, ekstremızm, dinı lańkestikke qarsy ıdeologııa qa­jettigin alǵa tartty. «Men memlekettik organdar máseleni kúsh­pen sheshý nusqasyn ala ma dep qaýiptenemin, al bul quby­lystyń belgili bir áleýmettik tamyrlary da bar», – dedi saıasatker osy másele týraly. Sonymen, sezd barysynda aqjoldyqtar ómir súrý deńgeıin arttyrý, jumyssyzdyq, qol­jetimdi turǵyn úı, kommýnaldyq qyzmettiń qymbatshylyǵy jáne sapasynyń qanaǵattanǵy­syz­dy­ǵy, aýyl jastarynyń ómirlik pers­pektıvasynyń joqtyǵy má­se­lelerin sheshý jóninde batyl qadamdar jasaý qajettigin tuǵyr­nama jobasynda talqylady. «Kúnkórisi tómen otbasy­lar­dy barynsha áleýmettik qoldaýdy jolǵa qoıý, áleýmettik memleket jáne áleýmettik ádilettilik qaǵı­dasyn iske asyrý arqyly óte baılar men óte kedeıler arasyndaǵy kiris deńgeıiniń alshaqtyǵyn shuǵyl azaıtýdy qamtamasyz etý qajet» – dep atap ótti Azat Perýashev. Sezd delegattary, sondaı-aq partııa tu­ǵyr­namasyna quqyq qorǵaý or­gandary qyzmetke­r­leriniń már­tebesin zańnamalyq turǵyda kóterý, olardyń joǵary abyroıy men materıaldyq jaǵ­daıyn qamtamasyz etý, quqyq qorǵaý organdary qyzmet­ker­leriniń otbasyn olardyń kásibine qatysty bolmaı qoımaıtyn táýe­kelden áleýmettik qorǵaý týraly usynystar engizdi.   Mınıstrler men ákimder qa­rapaıym adamdarǵa qyzmet etýge tıis «Aq jol» QDP saılaýaldy sezinde elimizdiń saıası júıesin odan ári demokratııalandyrý jó­nindegi usynystar da talqy­landy. Partııa tóraǵasy Azat Perýashev parlamentarızmdi damy­týdy, at­qarýshy bılik organ­darymen ózara qarym-qatyna­synda Parlament­tiń jáne máslı­hattardyń ókilettigin keńeıtýdi bul úderistegi mańyzdy baǵyt dep sanaıdy. Osy másele boıynsha «Aq joldyń» bastamalarynyń qata­rynda mynalar ataldy: – atqarýshy organdardyń is-áreketine parlamenttik tekserý ınstıtýtyn engizý; – parlamenttik oppo­zısııa­daǵy partııalardyń mártebesin, múdde­leri men ókilettigin zańna­malyq turǵyda qorǵaý; – parlamenttik partııalardyń fraksııalaryna bıýdjettiń shy­ǵys bóligine áleýmettik baǵdar­lamaǵa arnalǵan shyǵystardy úkimettiń kelisiminsiz bıýdjettiń 1 paıyzy mól­sherinde túzetý engizý quqyǵyn berý; – bıliktiń atqarýshy organ­dary ázirlegen zań jobalaryna parlamenttik saıası partııa­lar­dyń mindetti túrde aldyn ala jasalatyn sarap­tamasyn olar Parlamentke resmı engizilgenge deıin júrgizý; – ákimderdi eldi mekenderde (qalalardy qosa alǵanda) tikeleı olardyń turǵyndarynyń saılaýyn birtindep engizý; – partııalyq tizimder bo­ıyn­sha jartysyn saılaý esebinen ob­lystyq, aýdandyq jáne qala­lyq máslıhattar depýtat­tary­nyń sanyn eki ese ulǵaıtý, jáne t.b.   Bizdiń basty jeńisterimiz áli alda «Aq jol» qıyn taǵdyrdy bastan ótkizgen partııa, – dep málimdedi QDP tóraǵasy Azat Perýashev sezde sóılegen sózinde. – Bizdiń ol týraly týra aıtýǵa batylymyz jetedi. Partııa basshysy atap ótkendeı, «Aq jol» bıikke sharyqtaýdy jáne quldyraýdy, jeńisterdi jáne jeńilisterdi, odaqtasýdy jáne jikke bólinýdi bastan ótkizdi. Onyń ústine partııanyń ózi «taǵdyry qarapaıym emes jáne kúrdeli minezdi» adamdardan quraldy, óıtkeni «bizdiń taǵ­dyrymyz qymtaýly jylyjaı­larda emes, búkil halyqpen birge qıyndyqtar men qam-qare­ket­terde somdaldy,– dep atap ótti partııa tóraǵasy. – Barlyq qıyn­dyqtar men synaqtarǵa qara­mastan, partııa isi jańa serpin alýda jáne ol jańa múmkin­dikterdiń keń órisine shyǵa bastady. «Biz bárine tótep berdik. Biz shynyqtyq, qýatty ári ıkemdi kúshke aınaldyq. О́ıt­keni, biz – óz elimizdiń azamat­­tarymyz jáne óz zamany­myzdyń ulandarymyz». «Bizdiń basty asýymyz jáne basty jeńis­terimiz áli alda», – dedi ol óziniń qorytyndy sózinde. Sezde jaryssózge shyqqan delegattar kóp boldy. Sez­diń kópke sozylǵanyna qaramas­tan, óńirden kelgen partııa músheleri múddelestigin bildirip otyrdy. Partııanyń taǵy bir jańa mú­shesi Olımpıada chem­pıo­ny Ba­qyt Sársekbaev óziniń saıa­satqa nege kelgenin túsin­dirip, sport salasyna qatysty birqatar má­se­lelerdi qozǵady. Al belgili zańger Jazbek Ábdıev bılik ba­syndaǵy partııaǵa balama bola­tyn saıası partııalardyń bılik­tiń zań shyǵarý organynyń saı­laýyna qatysýǵa naqty múm­kindiginiń bolýy – aǵymdaǵy saıası naýqanǵa ǵana baılanysty emes deıdi. Ol sot júıesin refor­malaýdyń keıbir aspektilerine toqtalyp ótti. Partııa kóshbas­shysy ýaqyt tapshy­lyǵyn alǵa tartpaǵanda, sezd sóz suraýshy­lardyń kóptiginen ári qaraı jalǵasa da beretin edi. Sonymen «Aq jol» demokra­tııalyq partııasy da QR Máji­lisiniń depýtattyǵyna óz kan­dı­dattarynyń tizimin bekitti. Partııa usynǵan 79 kandıdattyń ishinde elge eńbegimen tanyl­ǵany da, áli tanylmaǵany da bar. Aınash ESALI, Almaty.