Otandyq avtomobıl óndirisiniń tuńǵyshy

«Azııa Avto» – otandyq avtomobıl óndirisiniń tuńǵyshy – ósip-órkendeýdiń tamasha úlgisin kórsetip keledi. Bir kezderi Reseıdiń «Nıva» kóligin qurastyrýdan qadamyn bastaǵan «Azııa Avto» nebári 9 jyldyń ishinde álemdegi úzdik avto­kó­lik brendine jatatyn 18 túrli temir tulpardy shyǵarýdy júzege asyrdy. Ústimizdegi jyldan bastap atalmysh kásiporyn Qazaq­­­stan Respýblıkasy Úkimetiniń qoldaýy nátıjesinde asa iri joba – avtoóndiris klasterin qurýdy ıgere bastady. Bola­­shaqta júzege asatyn ónerkásip kesheni elimizdegi 2010-2014 jyldarǵa arnalǵan serpindi ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damýdyń bir bóligine jatady, ol respýblıkalyq dárejedegi mańyzǵa ıe bolyp qala beredi. Sondyqtan men atalmysh kompanııanyń bul bastamasyn únemi qoldap keldim, aldaǵy ýaqytta da qoldaı beremin.

Nursultan NAZARBAEV,

Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti.

  Serpindi jobanyń kókjıegi El Táýelsizdiginiń 20 jyldyq mereıtoıyna Qazaqstan avtoóndirisiniń tuńǵyshy – «Azııa Avto» aksıonerlik qoǵamy tamasha tabystarmen kelip otyr. Osydan 9 jyl burynǵy zaýyttyń b­o­la­shaǵyn kóz aldyńyzǵa elestetýdiń ózi ońaı emes bolatyn. Reseıdiń «Nıva» kóligin quras­ty­rý­dan alǵashqy qadamyn bastaǵan kásiporyn talaı tar jol, taıǵaq keshýden ótti. Naryqtyń ótpeli kezinde zaýytty ustap turýdyń ózi qıyn edi. Alaıda, jańasha oılap, bolashaqty baǵdar­laı alatyn kásiporynnyń basshylary bul tu­ıyq­tan birtindep shyǵa bastady. Qazirgi kúni Qazaqstanda satylatyn árbir besinshi jeńil kólik osy zaýyttan ómirge joldama alady. Myna bir sıfrlarǵa nazar aýdaralyqshy. Tek bıylǵy qyrkúıekte kásiporyn ártúrli mar­kaly 700 kólikti shyǵarsa, jyl aıaǵyna qaraı bir myń danasyn qurastyryp shyǵarmaq. Bul kún­deri otandyq kólikterdi satyp alý ońaı sharýa emes. Tapsyrys berýshiler kezegin eki aı kútýge májbúr. Sebebi bireý-aq, О́skemende qurasty­ry­lyp jatqan kólikterdiń sapasy jaqsaryp keledi, onyń ústine baǵasy qoljetimdi. Sońǵy bir jarym jylda ǵana kólik zaýyty 12 jańa úlgini shyǵarýǵa qol jetkizgen. Olardyń ishinde jaqynda ǵana Nıý-Iork, Parıj, Jeneva, Detroıttaǵy avtoshoý premerasynda kórsetil­gen, kópshilikke unaǵan «Shevrolet», «Kıa», «Shko­danyń» birneshe túri bar. О́tken jyldyń tıisti merzimimen salystyrǵanda, qazir ónim kó­lemi 2,5 ese ósken. Ol ol ma, ústimizdegi jyldyń aıaǵyna deıin bir adamnyń eńbek ónimdiligi 300 myń AQSh dollaryna jetpek. Aldaǵy meje 450 myń AQSh dollaryna deıin jetkizý. «Azııa Avto» ósip-órkendeý ústinde. Serpindi ındýstrııalyq-ınnovasııalyq joba negizinde taıaý­daǵy úsh jylda munda 12 myń jumys orny bolady. Kásiporynǵa 514 mıllıon AQSh dol­lary mólsherinde ınvestısııa quıylmaq. Ja­qynda aksıonerlik qoǵam ómirinde taǵy bir eleýli jańalyq boldy. Reseıdiń asa qýatty «AvtoVAZ» ashyq aksıonerlik qoǵamynyń prezıdenti Igor Komarov bastaǵan delegasııa О́skemendegi «Azııa Avto» ujymyna kelip, birqatar mańyzdy memorandýmǵa qol qoıdy. «AvtoVAZ» AAQ, «Azııa Avto» AQ jáne «Ertis» korporasııasy arasyndaǵy strategııa­­lyq seriktestik memorandýmyna oraı reseılikter bizge kómek qolyn sozady, qarjy quıady. Oblys ákimi Berdibek Saparbaevtyń sheshimimen jańa saly­na­­­tyn zaýytqa qajetti jer telimi bólindi. Atal­mysh aýmaqta jylyna 120 myń kólik shyǵaratyn qýaty bar óndiris kesheni boı kótermek, munda dánekerleý, avtokólik shana­ǵyn syrlaý, qosalqy bólshekter jasaıtyn sehtar salynbaq. Rynok­taǵy suranystyń ósý qar­qy­nyn esepke ala otyryp, óndiristiń birinshi kezeńinde 90 myń, al 2015 jyly taǵy 30 myń avtokólik shyǵarylmaq. Kólik shyǵarýdyń syrtynda ony saýdalaý ońaı sharýa emestigi belgili. Reseılikter bizge bet burǵan syńaıly. О́skemende shyǵarylǵan san alýan kólikter Reseıdiń Sibiri men Qıyr Shyǵysyna, Ortalyq Azııa, Kavkaz elderine ótkizilmek. Al Keden odaǵyna engen úsh memleket birqatar jeńildikterge ıe bolyp qala bermek. Úshjaqty kelisim nátıjesinde ishki jalpy ónim shamamen 1,5 mıllıard AQSh dollaryna ósip, jyl saıyn memleket qazynasyna 87 mıllıon dollar qarjy quıylmaq.   Derek pen dáıek *«Azııa Avto» zaýyty 2002 jyly dúnıege keldi. Alǵashqy jyly nebári bir myńǵa tarta «Nıva» kó­ligi qurastyryldy. * «Azııa Avtonyń» ek­­inshi kezeginde jyl saıyn 120 myń dana kólik shy­ǵarylady. * Qurastyrý, boıaý, bel­­gileý sıkldary óndi­ris­ke engizildi. * 12 myń jumys orny ashylmaq. * О́ndiristiń jalpy kólemi 1,8 mıllıard teń­­­gege jetpek. * Reseı, Belarýs, Or­talyq Azııa, Kavkaz elderine zaýyt avto­kó­lik­te­ri eksportqa shyǵary­la­dy. * Qazirgi kúni zaýytta avtokóliktiń 18 túri shy­ǵa­rylyp jatyr. * Avtomobıl óndirisi klasterin qurý nátı­je­sin­de avtokólikterdiń sa­pasynyń artýyna ba­ı­la­nysty shetelder de ó­n­im­derdi tutynýǵa qyzyǵý­shy­lyq bildirmek.   Keden odaǵy kedergilerdi kemitti Kásiporyn seriktestikteri arasynda General Motors, Skoda Avto, taǵy basqalardyń bolýy keleshekke sáttilik tilegendeı. Zaýytta shyǵaryl­­ǵan kólikterdiń sapasy jurt kóńilinen shyǵýda, sondyqtan da qazir kezekte turǵandar qatary kóbeıip keledi. Biz shamamyz kelgenshe tutyný­shy­lardyń tilegin oryndaýǵa nazar aýdaramyz. Aıta ketetin jáıt, Keden odaǵyna enýimiz ká­siporynnyń kókjıegin keńeıte tústi. Reseıdiń kórshi oblystary bizdiń kólikke qyzyǵýshylyq tanytyp otyr. Bıyl jeńil kólikterdi satý kólemi 18,3 paı­yz­ǵa ulǵaıdy. Máselen, KIA Cerato qysqa merzim ishinde TOP-3 Qazaqstan rynogyna enip, Toıota Korolla men Toıota Land Krýzor Prado kóligine ǵana jol berdi. Qazir álemdik kósh bastaýshy kólikterdiń ishinde bizdiń bes úlgi О́skemende shyǵarylýda. Avtomobıl ónerkásibi klasterin qurý ońaı emes. Álemdegi qarjy daǵdarysy kóptegen al­paý­yt kólik zaýyttarynyń adymyn ashtyrmaı tas­taǵany belgili. Sondyqtan baǵany sharyqtata bermeı, suranysqa saı rettep otyrǵan oryndy. Biz tutynýshylardyń bul suranysyn qana­ǵat­tan­dyrýǵa tyrysamyz. Ras, qazir birqatar oblys ortalyqtaryndaǵy kólik satatyn salondarda kó­lik jetispeı jatyr. Bul kemshilikti de túzeımiz. Erjan MANDIEV, «Azııa Avto» AQ prezıdenti.   Únem bar jerde tabys ta bar Toǵyz jyl bir qaraǵanda kóp ýaqyt emes. Men alǵashqy kúnnen bastap «Azııa Avto» zaýy­tynda eńbek etip kelemin. Kóz aldymda kózdi súrindiretin jańa kólikterdiń shyǵyp jatqanyn kórýdiń ózi adamdy erekshe bir sezimge bóleıdi. Qazir qarapaıym jumysshydan bastap jetekshilerge deıin «únemdi óndiris» baǵdarlamasy boıynsha eńbek etýde. Ol neni bildiredi? Únem men uqyptylyq bar jerde, tabys ta bar. Elektr qýatyn, qajetti tetikterdi uqyppen paıdalaný, jumys ornyńdy taza ustaý, áriptesińe bilgenińdi úıretý, jańa tehnıka men tehnologııany ıgerý nazarda bola bermek. Mine sondyqtan bolsa kerek, ústimizdegi jyl­dyń maýsymynda bizdiń ujym elimizdegi ózi tektes kásiporyndar arasynda óndiriste tıimdi ju­­­mys istegenderi úshin eń úzdik degen ataqqa ıe boldy. Alekseı KÝZNESOV, qurastyrý ýchaskesiniń bastyǵy.   20 jyldyqqa – 20 tartý Anatolıı BALÝShKIN, «Bıpek Avto» kompanııalar toby dırektorlar keńesiniń tóraǵasy. Biz eń aldymen elimiz avtoóndirisiniń tuńǵyshy – «Azııa Avto­nyń» dúnıege kelýine muryndyq bolǵan, Kendi Altaıǵa kelgen sa­parynda óndiris ornyna bas suǵyp, zaýyt mamandary men ju­mys­shylarmen emen-jarqyn áńgimelesip, pikir almasyp turatyn El­basy Nursultan Nazarbaevqa alǵysymyzdy aıtamyz. Kompanııa­nyń tynys-tirshiligi Elbasyna jaqsy tanys, árdaıym qoldap, kómektesip turady. О́ńir basshysy Berdibek Saparbaev ta kómegin kórsetedi. El Táýelsizdiginiń 20 jyldyq mereıtoıy qarsańynda kólik­ter­diń 18 túrin shyǵarýǵa qol jetkizdik. Endi eki túrin shyǵarsaq, «20 jyldyqqa – 20 tartý» bolmaq. Álemdik avtoóndirisiniń damýyna qaraı alǵa jyljı berý basty maqsatymyz.  

Keleshekke kemel senim

Osymen tórtinshi ret qazaqstandyq kólik zaýytynda boldym. «Azııa Avtonyń» qarqyny qýantady. Jaqynda ǵana reseıliktermen birlesip tolyq sıkldy zaýytty qatarǵa qosý jóninde qolǵa alǵan bastamasy asa qundy. Bul Qazaqstannyń 20 jyldyq mereıtoıyna úlken tartý. Biz kásiporynnyń keleshegine senemiz, úmit artamyz. Mýnıhıo FÝKÝDO, Innovasııa jáne energııany únemdeý jónindegi  Eýrazııa banki baǵdarlamasyn úılestirýshi.    

Aıqarma bettiń materıaldaryn uıymdastyrǵan Ońdasyn ELÝBAI.