Densaýlyq saqtaýǵa den qoıylýda

«Shyǵys Qazaqstan oblystyq densaýlyq saqtaý» memlekettik mekemesi óńirde medısınalyq, áleýmettik ǵımarattardyń kóp­tep salynýyna yqpal jasaýda. Atamyz qazaq «deni saýdyń, ja­ny saý» dep qalaı oryndy aıt­qan. El­basy N.Nazarbaev Qa­zaq­stan hal­qy­­na Joldaýynda adam­dar­dyń bos ýa­qyttaryn mándi de sándi ót­ki­zip, óz­deriniń densaý­lyq­taryn shyń­­daý­la­ryna kóńil bó­lý­leri qajet­ti­ligin aıtqan. Shyǵys Qazaqstan oblystyq den­­saýlyq saqtaý basqarmasyn óz isiniń bilgir mamany Erlan Masalımov basqarady. Erlan Toqtar­uly sharýa­myz­dyń barysymen tanys­qan soń at­qa­ryp jatqan isterinen maǵ­lumat berdi. О́ńir basshysy Berdibek Saparbaev densaýlyq saqtaý sala­syn kúndelikti nazarda ustap otyrady. Sońǵy eki-úsh jylda oblysta birneshe emhana men aýrýhanalar iske qosyldy. Buryn aýdan ortalyǵy bolǵan Katonqa­ra­ǵaı aýylynda kún talabyna saı jańa aýrýhana paıdalanýǵa berildi. Ol osy za­manǵy medısı­na­lyq jabdyq­tar­men jáne qon­dyrǵylarmen jab­dyq­talǵan. Bu­ryndary aýyl tur­ǵyn­dary Úl­ken Naryndaǵy orta­lyq aýrý­ha­naǵa nemese shalǵaıda jatqan oblys ortalyǵy О́skemen­ge emdelý úshin shyǵyndanyp sapar shegetin. Oblys ortaly­ǵyn­da­ǵy aýrýhanada kezek kóp, son­dyq­tan birden dáriger qabyldaýyna tap bolý da ońaı sharýa emes. О́ńir basshysy bul problemany jaqsy biletin, sondyqtan dıagnostı­ka­lyq ortalyqqa kelip, bas­shy­lar­men, dárigerlermen tildesti, kezekti azaıtý týraly oılaryn ortaǵa saldy. Sóıtip, kezek má­selesi birtindep sheshildi. Al endi alystaǵy aýyldar­dyń turǵyndary oblys ortaly­ǵyna nemese Astana men Alma­ty­ǵa sabyl­mas úshin ne isteý kerek? Eń aldymen, kompıýterlik tomografııa jáne shaǵyn dıag­nos­tıkalyq ortalyqtar ashý qa­jettigi týdy. Almanııanyń «Sımens» markaly kompıýterlik tomografııasy ob­lys­tyq aýrýha­naǵa ornatylǵannan beri syrqat jandar júregi, ókpe-baýyry, as­qa­zan, búıregin teksertý múmkin­di­gine ıe boldy. Asa sapaly qon­dyr­ǵylar syrqat jan­dar­dyń aýrýyn tez anyqtaıdy, sosyn sol boıynsha em qoldanyla bas­taı­dy. Sondaı-aq, dıagnos­tı­ka­lyq ortalyqta magnıtti-terbelisti tomografııa da iske qosylyp, syrqat jandardy tekserýde. Shyǵys Qazaqstannyń keıbir aýdandary oblys ortalyǵynan shal­ǵaıda. Máselen, Úrjar – 600, Zaısan – 500, Maqanshymen irgeles Baqty kedeni 700 shaqy­rymda ja­tyr. Qazirgi tańda adam­dardyń densaýlyǵy, olarǵa jaǵdaı jasaý qajettigi týyndaǵany belgili. Son­dyqtan da, Zyrıan qalasynda sha­ǵyn dıagnostıkalyq ortalyq ashyl­dy. Budan bylaı Katon­qa­raǵaı aýdanynyń turǵyndary taıaq tastam Zyrıandaǵy shaǵyn orta­lyq­ta emdelip, densaýlyq­taryn túzeýge múmkindik aldy. Zaısan men Aıagózde de shaǵyn dıagnostıkalyq ortalyqtar ashy­lýǵa ázir. Zaısanǵa kórshi Tarba­ǵataı, Kúrshim aýdan­dary­nyń, al Aıagózge Jarma, Úr­jar aýdan­darynyń turǵyndary kelip, tekseristen ótý quqyǵyna ıe boldy. Oblys ákimi sonymen birge jaqynda toǵyz reanımobıl kó­lik­terin satyp alýǵa qarjy ból­giz­di. Ústimizdegi jyly «Jol kar­ta­sy» boıynsha 800 mıllıon teń­ge qarjy Kúrshim, Úrjar, Aıa­góz aý­dan­daryndaǵy aýrýha­na­larǵa bóli­nip, kúrdeli jóndeý júrgizildi, ar­naıy jabdyqtar men qondyrǵylar satyp alyndy. Elbasynyń  aıtqan tapsyrmasy – sý tartý, gaz ornatyp berý má­seleleri de nazardan tys qalǵan joq. Máselen, birneshe aýdan­dar­daǵy aýrýhanalar men emhanalar sýmen qamtamasyz etilip, dári­ger­lerdiń balalary balabaqshaǵa ornalastyryldy. «Úıi joqtyń kúıi joq» dep qalaı oryndy aıtylǵan. Sońǵy bir jylda ǵana oblysqa 138 dári­ger qyzmetke keldi. Qazir bilimdi de bilikti dárigerlerdi aýyl­darǵa shaqyrý ońaı emes. Eń al­dy­men, olardyń turmystyq jaǵ­daı­laryn sheship berý kerek. Páter bolmasa, dárigerler aýyl­dan at-tondaryn ala qashady. Semeı, Al­maty jáne Astana­da­ǵy dáriger­lik bilim beretin joǵa­ry oqý oryn­daryn­da ózim birneshe ret bolyp, eńbekke orn­a­las­tyrý jónindegi jár­meńkege qa­tys­tym, nátıjesi jaman bol­ma­dy, kelse ókin­beı­tin­derin aıtýǵa týra keldi. Shy­nynda da, birer jylda jas ma­man­darǵa 86 páter kilti be­rildi. Qyzmetke orna­las­qan kezde kóter­me­leý syı­lyq­tary jasaldy. Tek О́s­kemenniń ózinde dáriger­ler­ge 48 páter  berildi, deıdi bas­qarma basshysy. Ana men bala baǵdarlamasy boıynsha sábılerdiń ólimin azaıtý jóninde óńirde arnaıy baǵdar­lama qabyldanǵan. Semeıdegi pe­rı­na­tal­dy ortalyqta, Zaı­san, Aıa­góz, Zyrıan aýdan­daryn­daǵy em­ha­na­lar­ǵa 500 mıllıon teń­ge­niń jab­dyq­tary men qondyr­ǵy­lary satyp áperildi. Qa­zir ÝZI barlyq jerde ornatylǵan, qajet kezinde kómek kórsetiledi. Bizdiń mekemeniń aralasýy­men bul kúnderi Semeıde 300 oryndyq jedel járdem kómegi aýrýha­na­synyń kurylysy bas­tal­dy. Sony­men birge, 80 oryn­dyq balalardy týberkýlez aýrýy­nan emdeıtin aýrýhana qurylysy da qanat jaıdy. О́skemen jibek-mata kombınaty qalashyǵyn­da jańa­dan qan tap­syrý ortalyǵy qurylysy bas­tal­dy. Qazir Semeıde magnıtti-terbelisti tomograf jumys istep tur, al О́skemende atalmysh qondyr­ǵy jaqyn arada qoıylmaq, deıdi sala basshysy. Ońdasyn ELÝBAI. Shyǵys Qazaqstan oblysy.