Jemqorlyqqa tosqaýyl

Jemqorlyq áleýmettik kesel retinde qazirgi kezeńde de salyq qatynas­ta­ry salalarynda oryn alyp otyr. Bul kesel, eń aldymen, salyq qyzmeti or­gan­darynyń ımıdjine kesirin tıgizip, sa­lyq tóleýshilerdiń senimine kó­leń­ke tú­s­eretin bolsa, ekinshi jaǵynan mem­le­ket­tiń naryqtyq ekonomıkany da­my­tý­ǵa qaýip tóndirip, ekonomıkalyq jáne ulttyq qaýipsizdikke zııan  keltiredi.

Turǵyndardyń jáne kásipkerlerdiń tómen dárejedegi salyq mádenıeti jem­qorlyqqa jaǵdaı týǵyzatyn fak­torlardyń birinen sanalady. Salyq zańnamasynyń erejelerin bilmeýdiń saldarynan salyq tóleýshiler erkinen tys tártip buzýshylyqtarǵa jol beredi. Sonyń saldarynan ákimshilik jaýapkershilikke tartylady. Sóıtip, salyq tóleýshiler bul jaýapkershilikten qu­ty­lý úshin ártúrli sybaılastyq áreket­terge baryp, jeń ushynan jalǵasý jolyn izdeıdi.

Mine osyǵan baılanysty, Astana qalasy, Almaty aýdandyq salyq bas­qar­masynyń aqparattardy qabyldaý jáne zertteý ortalyǵynda barlyq sa­lyq tóleýshiler sanattary úshin aqpa­rattyq taqta ilingen. Onda qujattar­dyń atqarylýy salyq esepteriniń, sa­lyq tóleý ýaqytynyń merzimderi naq­ty kórsetilgen. Jemqorlyqtyń aldyn alý maqsatyndaǵy saqtandyrý jumys­taryn júrgizý úshin birqatar shara­lardy júzege asyrýǵa týra keledi. Atap aıtqanda:

1) Qazaqstan Respýblıkasy salyq zańnamasyn nasıhattaý;

2) Bıýdjetke salyq tóleý jáne basqa da mindetti tólemderdi óteý jó­nindegi ótem qujattaryn elektrondyq nusqada jasaý jáne elektrondyq esep berý úshin arnaıy baǵdarlama qamta­masyz etiledi;

3) Salyq tóleýshiler (salyq agentteri) qajetti qujattarynyń jaǵdaıyn tekserý úshin arnaıy termınaldar jú­ıesin qurý jáne damytý;

4) Salyq mindettemeleriniń oryn­da­lýy jónindegi bıýdjetpen esep aıy­rysý tártibi týraly habarlama beriledi;

5) Salyq qyzmeti organdarynyń habarlamalary men jumys isteý úshin arnaıy ortalyqtar júıesin qurý jáne damytý;

6) Salyq qyzmeti organdarynyń arnaıy saıttarynyń jumys isteýin qamtamasyz etý;

7) Mindetti zeınetaqy jarnalaryn aýdarý, áleýmettik tólemderdi, basqa da mindetti bıýdjet tólemderin jáne sa­lyqtardy tóleý úshin bankomattar jú­ıe­sin jáne basqa elektrondyq qondyr­ǵy­lardy damytýǵa (materıaldyq kó­mek­ten basqa) jan-jaqty jaǵdaı jasaý.

Qazaqstan Respýblıkasy salyq zań­namasyn nasıhattaý salyq máseleleri boıynsha salyq tóleýshilerdiń (salyq agentteriniń) jan-jaqty bilimin art­tyrady. Salyq qyzmeti organdary Qa­zaqstan Respýblıkasy salyq zańnama­syn nasıhattaýdy semınarlar, otyrys­tar, salyq tóleýshilermen (salyq agent­terimen) kezdesýler ótkizý arqy­ly, buqaralyq aqparat quraldarynda, aqparattyq taqtalarda habarlandy­rýlar berý arqyly, býkletter men baspa materıaldaryn shyǵarý arqyly, sonymen birge beıne, aýdıo taspalaryn jáne basqa tehnıkalyq quraldardy paıdalaný arqyly júzege asyrady. Osyǵan baılanysty osy maqala arqyly jeke kásipkerlerge salyq esepterin tapsyrýdyń negizgi merzimderi týraly habarlamaqpyz.

Áleýmettik salyq jáne jeke tabys salyǵy boıynsha deklarasııa (f.200.00) – kelesi eseptik toqsannyń ekinshi aıynyń 15-shi kúninen keshiktirilmeýi kerek.

Áleýmettik ótemderdiń qarjysyn esepteý jáne aýdarý; Mindetti zeınet­aqy jarnalarynyń qarjysyn aýdarý jáne esepteý, ustap qalý esepteri (f.201.00) – kelesi eseptik toqsannyń ekinshi aıynyń 15-shi kúninen keshiktirilmeýi kerek.

Jeke tabys salyǵy jónindegi deklarasııa (f.220.00) – kelesi eseptik toqsannyń 31 naýryzynan keshiktirilmeýi qajet.

Shaǵyn bıznes sýbektileri úshin jeńildetilgen deklarasııa (f.910.00) – kelesi eseptik toqsannyń ekinshi aıy­nyń 15-shi kúninen keshiktirilmeýi kerek.

Patent alý  úshin esep aıyrysý (f.911.00) – burynǵy patenttiń merzimi bitpeı turyp, ekinshi patent alý ara­lyǵynda.

Kólik quraldary salyǵy jónindegi, jer jáne múlik salyǵy jónindegi deklarasııa (f.700.00) – kelesi eseptik jyl­dyń 31 naýryzynan keshiktirilmeýi tıis.

Jer salyǵy jáne múlik salyǵy jónindegi aǵymdaǵy tólem esepteri (F. 701.01) – kelesi eseptik toqsannyń ek­inshi aıynyń 15-shi kúninen keshiktirilmeýi kerek.

Salyq organdardyń kelesi aıdyń tirkelý esebine qoıý ár aıdyń 15- juldyzynan keshiktirilmeýi tıis. Ny­san­dardy aldaǵy aıda senimdi basqa­rý­ǵa nemese jalǵa berý, sol aıdyń 15 -shi kúninen keshiktirilmeı tirkelýi kerek.

Jer telimin paıdalaný úshin aǵym­daǵy tólemder jasaý esebi (f.851.00) – jyl saıyn 20 aqpannan keshiktirilmeýi kerek.

Qorshaǵan  ortanyń emıssııasy úshin tólem jónindegi deklarasııa (f.870.00) – kelesi eseptik toqsannyń ekinshi aıynyń 15-shi kúninen keshiktirilmeýi kerek.

Dınara ERǴALIEVA, Salyq basqarmasynyń qyzmetkeri.