Semeıde el táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna arnalǵan 20 jarqyn is aksııasy aıasynda memlekettik tildi meńgergen jáne ony qoǵamdyq jumysta, kúndelikti ómirde belsendi túrde paıdalanyp kele jatqan ózge ult jastarynyń qatysýymen «Bir otan, bir til – táýelsiz Qazaqstan» degen atpen oblys jastarynyń forýmy bolyp ótti.
Oblys ákiminiń bastamasymen ótkizilgen bul ıgilikti sharaǵa 18 ben 30 aralyǵyndaǵy memlekettik tildi jetik meńgergen ózge ult jastary túrli qoǵamdyq uıymdardyń ókilderi, basqa da til janashyrlary qatysty. Forým jumysy osy sharaǵa oraı Abaı atyndaǵy drama teatrynda arnaıy uıymdastyrylǵan kórmeni tamashalaýdan bastaldy. Kórmege memlekettik tildi nasıhattaýdaǵy ońdy tájirıbeler jınaqtalǵanyn da aıta ketsek deımiz.
Forýmǵa qatysýshylardy quttyqtaǵan oblys ákiminiń orynbasary Túsiphan Túsipbekov mundaı alqaly jıynnyń ulylardyń izi qalǵan qasıetti Semeı qalasynda ótýi zańdylyq ekenin aıta kelip, oblys boıynsha memlekettik tilge baılanysty atqarylǵan sharalarǵa qysqasha toqtalyp ótti. Onyń aıtýynsha, búgingi kúni 700-den astam ózge ult ókilderiniń balalary qazaq tilindegi balabaqshalar men mektepterge barady eken.
Al forým delegaty Shákárim atyndaǵy Semeı memlekettik ýnıversıtetiniń aǵa oqytýshysy Alekseı Klıvenko óz sózin qazaqsha óleńmen bastap, memlekettik tildi ornyqtyrýda jastar bastamashy bolý kerek ekendigin aıtty. Ol hımııa páninen dáristi qazaqsha oqıdy eken. Otbasynda da qazaqsha sóılesemiz. Al sheteldik kólikpen júıtkip, tilge kelgende múdirip jatatyndarǵa qarnym ashady. Sonan soń qıt etse búırekten sıraq shyǵaryp jatatyn orys tildi basylymdarǵa da ókpem qara qazandaı. Elbasymyz qazaq qazaqpen qazaqsha sóılessin dedi. Durys sóz, biraq elimizde turatyn orys, nemis, koreı jáne taǵy basqa ult ókilderi qazaqpen nege qazaqsha sóılespeske degen onyń sózin qup kórgender de az bolmady.
Forýmda jastardyń qurǵaq sóz, jalań sezimnen aýlaq bolǵanyna súısindik. Aıtalyq, Borodýlıha aýdanyna qarasty Novopokrovka aýyldyq okrýginiń aǵa mamany Indıra Belskaıa oblystyq mekemelerge degen ókpe-renishin de jasyryp qalmady. Máselen, oblys is qaǵazdaryn memlekettik tilde júrgizýge úsh jyl buryn kóshkenmen, kemshilik jetkilikti. Aıtalyq, bıylǵy jyly aýdandyq ákimdikke kelip túsken barlyq qujattyń 60 paıyzy resmı tilde jazylǵan. Soǵan basqa ult ókili bolsam da meniń qarnym ashady dedi ol.
M.Áýezov atyndaǵy kolledjdiń 4-kýrs oqýshysy Vıktorııa Parasıýkovanyń sózi de kóp kóńilindegi oıdy qozǵady. Ol osy kolledjdiń qazaq tili men ádebıeti bóliminde oqıdy eken. Jalpy bizdiń kolledj boıynsha sabaqtyń 75 paıyzy memlekettik tilde júrgiziledi dedi ol. Orys mektepterindegi gýmanıtarlyq pándi nege memlekettik tilde júrgizbeske! Bul da tildi jete úırenýdiń bir kilti bolar edi. Vıktorııa solaı deı kelip, orys tildi jastardy Jıdebaıǵa, hakim Abaıdyń basyna aparyp kelýdi dástúrge aınaldyrý qajet degen óz usynysyn aıtty. Al onyń da tárbıelik máni óte zor.
Forým sońynda halyqaralyq «Qazaq tili» qoǵamynyń Shyǵys jáne Soltústik aımaqtary boıynsha vıse-prezıdenti Oral Sháripbaev birqatar ózge ult ókiline qoǵamnyń múshelik kýáligi men «til janashyry» lentasyn saltanatty jaǵdaıda tabys etti. Jáne osy azamattyń bastamasymen qoǵam janynan ózge ult ókilderiniń jastar qanaty uıymy quryldy. Osy ıgilikti sharýa basqa oblystarda da jalǵasyn taýyp jatsa, nur ústine nur bolar edi.
Dáýlet SEISENULY.
SEMEI.