Yntymaq pen birliktiń uıasy

Oblysta júzge jýyq ult pen ulystyń ókilderi tatý-tátti tu­ryp jatyr. Árıne, bul etnos­tar­dyń qonaqjaı Aqtóbe óńirine kelý taǵdyry árqalaı. Aldy sonaý on segizinshi ǵasyrdyń basynda ishki Reseıden yǵysyp kelse, so­ńy keshegi Uly Otan soǵysy jyl­daryn­daǵy jappaı jer aýdarýda at basyn tiregender. Al tyń kóte­rý kezinde kelip, ornyǵyp qalǵandary qanshama. Tipti kezinde polıaktar­dyń, bolgarlardyń bir-bir aýyl bolyp, uıysyp otyrǵany da ras. Prezıdenttiń bastamasymen ómir­ge kelgen Qazaqstan halqy As­sambleıasy aldynda turǵan mindetterdi oryndaýda oblystaǵy et­no­mádenı ortalyqtardyń róli zor. Qazir óńirde osy jyldarda bas­tap­qydaǵy bes etnomádenı orta­lyq­tyń sany on segizge jetti. Mu­nyń ózi etnostardyń ózderiniń ana tilderin, ulttyq salt-dástúrlerin, mádenıetterin saqtaýǵa degen qulshynysyn ańǵartady. Budan eki-úsh jyl buryn qa­la­nyń qaq ortasynan boı kóter­gen «Dostyq» úıinde etnomádenı or­ta­lyqtar ornalasyp, ózderiniń ju­mys­­taryn júıeli júrgizýde. Bul eń­seli ǵımarattyń saltanat­ty ashy­lýyna Elbasy Nursultan Na­zar­baev­tyń qatysýy da maq­ta­nysh. Mun­daı ǵımarat buǵan deıin qoly men múmkindigi jetken jerde or­na­lasyp júrgen ulttyq-má­de­nı or­ta­lyqtardyń armany bo­la­tyn. «Dos­tyq» úıin elimizge bel­­gili ánshi Qa­nat Aıtbaevtyń basqarýy da etno­má­denı ortalyqtardyń ju­mysyna jańasha baǵyt, serpindilik berdi. Qazir munda ortalyqtyń mú­she­lerine ózderiniń ana tilin, memlekettik tildi oqytyp, úıretý úshin jeksenbilik mektepter jumys isteıdi. Qazaq tilin úırenýde tatar, ázerbaıjan, nemis ulty ókilderi yjdaǵatty eken. Ǵımaratta ár or­talyqtyń jeke bólmesi, ortaq bı zaly, 320 oryndyq kórermender zaly, balalarǵa arnalǵan bı úıir­mesi bar. Qajetti apparatýra, jab­dyqtarmen jabdyqtalǵan. Orta­lyqtardyń kórkemónerpazdar úıir­meleri men qolóner sheberleriniń jetistikteri de jeterlik. «Faılhen» (nemis), «Oksana» (ýkraın), «Rýsskaıa pesnıa» (orys) sekildi halyqtyq hor ujymdary, «Iаzgy-Monnar» (tatar-bashqurt), «Chhınson» (koreı), «Radýga-Prestıj» halyqtyq ansamblderi jumys isteıdi. Budan basqa ýkraındardyń «Barvınok» balalar úlgili folk­lor­lyq ansambli, ázerbaıjan or­ta­lyǵynyń «Azerı», bolgarlar­dyń «Vıara» ansamblderi, armıan­dar­dyń bı toby men evreılerdiń dramalyq úıirmeleri merekelerde, túrli mádenı sharalarda jáne baıqaý-konkýrstarda ónerlerin or­taǵa salyp, bereke men birliktiń kóri­gin qyzdyra túsedi. Etnomá­de­nı ortalyqtardyń ónerpazdary ár túrli halyqaralyq baıqaý­lar­dan oza shaýyp, júldeli oralyp ta júr. Olardyń qatarynda «Oksana», «Vıara» ansamblderin, taǵy bas­qalaryn ataýǵa bolady. «Dostyq» úıiniń janynan qu­rylǵan «Dostyq sazy» folk­lor­lyq ansambliniń tusaýkeser konserttik baǵdarlamasy sátti ótti. Ansamblge halyqaralyq baıqaý­lar­dyń laýreaty, tanymal dom­by­rashy Baqytbek Zeınelov jetekshilik etedi. Folklorlyq ansambl qazaq ult aspaptarynan qu­rylǵan. Ansambldiń baǵdar­la­ma­synyń negizgi maqsaty men ba­ǵyty – Qazaqstan halqy birligin as­qaq­tatatyn, qazaqtyń ulttyq óneri­men úndesken túrli etnos ókil­deri­niń áýenderin damytý, nasıhattaý bolyp tabylady. «Dostyq» úıi osyndaǵy etno­má­denı ortalyqtardyń ónerin ǵa­na damytyp qoımaıdy, túrli ba­ǵyttarda josparly jumys júr­gi­zedi. Mysaly, 2011 jyly ótki­zil­gen mádenı-kópshilik sharalardyń ishinen «Beıbitshilik meıramy» ob­lystyq halyqtar dostyǵy festıvali, «Kógimizde qalyqtasyn, erkin án!» atty vokaldyq ánshiler baıqaýy, «Memlekettik til – me­niń tilim», «Ulan-baıtaq Respýb­lıkam meniń» atty plakattar kon­kýrstary jurtshylyq esinde qal­dy. Sondaı-aq «Táýelsizdiktiń 20 shyńy – 20 juldyzdy kún» aksııa­sy aıasynda ulttyq-mádenı orta­lyq­tar arasynda uıym­das­ty­ryl­ǵan «Mádenıet úndestigi» – «Soz­výchıe kýltýr» atty aımaqtyq festıvalge Reseıdiń Astrahan oblysy Volodar aýdany Altyn­jar aýylynan dombyra ansambli, Atyraý oblysynan «Rossııanochka» ansambli, Batys Qazaqstan oblysyndaǵy «Ednannıa» ýkraın etnomádenı ortalyǵyn, «Sýda­rýsh­ka» ansamblin ataýǵa bolady. «Dostyq» úıiniń ekinshi qaba­tyn­da ornalasqan ulttyq-mádenı ortalyqtardyń qoldanbaly óner kórmesi kelýshilerdiń qyzyǵýshy­lyǵyn týdyratyn qasıetti oryn. Munda nemis, ózbek, tatar-bash­qurt, ýkraın, cheh, cheshen-ıngýsh, armıan, evreı, orys, koreı, ázer­baı­jan, polıak, uıǵyr jáne grek ulttyq-mádenı ortalyqtary ókil­deri tapsyrǵan jádigerler bólek-bólek jıystyrylǵan. Kórmedegi ár dúnıe sol ulttyń máde­nıeti­nen, dúnıetanymynan habardar etedi. Árqaısysy úlken tarıhtyń kishkentaı bólshegindeı bolyp turǵan jádigerler munda jeterlik. Kórme jumys isteı bastaǵaly munda belgili aqyn O.Súleı­menov, Polshanyń Qazaqstandaǵy elshisi P. Cheplak, Izraıl elshisi Israel Meı Alı, respýblıkalyq bolgarlar birlestiginiń tóraǵasy O.Dymov, reseılik ushqysh-ǵa­ryshkerler G.Grechko men A.Bykov syndy tulǵalar, sondaı-aq Más­keý­degi №891 Álııa Moldaǵulova atyndaǵy mekteptiń oqýshylary qonaqta bolǵan eken. Al kún­delikti ótip jatatyn túrli sha­ralarǵa qatysýshylar men kelý­shilerdiń munda bas suqpaı ketetinderi sırek. Kórmedegi zattardy ornalastyrý men bezendirýden usy­naqtylyq ańǵarylady. Eks­po­nattar jınaý jalǵasýda. Kórmeni bolashaqta murajaıǵa aınaldyrý da oılastyrylýda. Biz oblystaǵy etnomádenı or­ta­lyqtardyń bir-ekeýiniń ókil­derin sózge tartqanbyz. «Ázer­baı­jandar assosıasııasy» respýb­lı­kalyq qoǵamdyq birlestigi Aqtóbe qalasyndaǵy fılıaly keńesiniń tóraǵasy Shahbaz Jamalov: – Qazaqstandy mekendegen ult pen ulystardyń bereke-birligine qazir álem elderi qyzyǵa da qyz­ǵana qaraıtyny shyndyq. Elimizdegi yntymaq pen tatýlyq eko­no­mıkalyq damý men saıası turaq­ty­lyqtyń kepili bolyp otyr. Sta­tıs­tıkalyq derekter boıynsha, ob­lysta qazir 1 myńnan astam ázer­baı­jan turady eken. Qazir de ob­lysta turyp jatqan ázerbaı­jan­dardyń jas urpaǵy Táýelsiz Qa­zaqstannyń eko­nomıkalyq damýy, saıası turaq­tylyǵy jolynda eńbek etip, óz úlesterin qosýda. Biz osyn­daı beıbit jáne tatý elde turyp jat­qa­ny­myzdy maqtanysh tutamyz, – dedi. Al Qazaqstan halqy assamb­leıa­synyń múshesi Pavel Maglelı: – Bizdiń ata-babalarymyzdyń alystaǵy Bolgarııadan, Bessarabııadan Aqtóbe jerine qonys­tan­ǵanyna bir ǵasyrdan astam ýaqyt bolǵan eken. Bolgarka aýylynda on­daǵan ulttyń ókilderi tatý-tátti ómir sú­rý­de. Kóbi birneshe tilde sóıleıdi. Biz qıyn kezde qonaqjaılyq ta­nyt­qan qazaq halqyna alǵystan basqa aıtarymyz joq. Qazir oblysta myń­nan astam bolgarlar turady. Olardyń basym bóligi Alǵa aýda­nyn­daǵy Bolgarka aýylynda. Osy aýylda Afanasıı Boshkov bas­qa­ratyn «Úmit-Nadejda» JShS ju­mys isteıdi. Bizdiń etnomádenı or­ta­lyq qurylǵanyna on bes jyl bol­dy. Ortalyq janynan «Vıara» folk­lor­lyq ansambli quryldy. Ansambl oblysta ótken mádenı sha­ralarǵa udaıy qatysady. Jal­py, oblysta etnomádenı ortalyq­tar­dyń jumy­syn damytýǵa qoldaý kórsetilip keledi. Sonyń bir mysa­ly, tamasha ǵımarat salyp berilgendigi jáne ortalyqtarǵa jyl sa­ıyn beriletin qarjylaı grant der edim. Mundaı qamqorlyqqa rıza­myz, – dedi ol aǵynan jarylyp. «Dostyq» úıinen ár ulttyń áýez­di úni estilip, ásem áýenderi qa­lyq­taıdy. Án men kúı birligi myq­ty berekeli eldiń sánin keltirip, salta­na­tyn arttyratyny sózsiz. Aqtóbe oblysy.