Qazaq Ordasynyń tóre tańbaly qyzyl týy qaıta kóterilip, birtutas, qýatty memleket retinde qalpyna kelýi Abylaı hannyń esimimen baılanysty. Búginde aqyldy alash azamattary halqyna aıaýsyz qyzmet etken asylzada hanyn ulyqtap, alyp monýment turǵyzbaq. Bul eldiń rýhyn kóterer, kúrestiń erlik shejiresin eske túsirer batyrlar salǵan joldy úlgi eter tarıhı eskertkish bolatyny sózsiz.
Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetiniń alańynda Abylaı han monýmentiniń boı kóterýi týraly ótken baspasóz máslıhatyna qoǵam qaıratkeri Arman Shoraev qatysty. Abylaı hannyń erligi men el basqarý ereksheligin keńinen nasıhattaý, halyqtyń rýhyn kóterý, uly tulǵanyń kelbetin jas urpaqtyń sanasyna sińirý maqsatynda byltyr Arman Tólegenuly Abylaı han monýmentin turǵyzý bastamasyn kótergen bolatyn. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev óz kezeginde ıgilikti isti qup kórip, qoldaý bildirdi.
Keshen «Abylaı Han» monýmenti dep atalady, bıiktigi 54 metr. Abylaı hannyń taqta otyrǵan kelbeti sýretteledi. Hannyń asataıaǵyna jedel saty ornatylady, kelýshiler sol arqyly záýlim bıikke kóterilip Oqjetpestiń qııasyna kóz júgirtip, Býrabaıdyń kóli men sulý Kóksheniń kerbez dalasyna kóz tastap damyldaıdy. Keshendi memlekettik bıýdjettiń qarjysyna emes, qarapaıym halyqtyń qoldaýymen salý kózdelip otyr.
– Abylaı hannyń bizdiń eldigimizdegi rólin, tarıhtaǵy ornyn bilesizder. Úlken shaıqastardyń aldynda elimizdi biriktirip, qazaq taıpalarynyń basyn qosyp, jońǵarlardy jeńýge eń kóp úles qosqan babamyz. Búkil halyq bolyp osy monýmentti qoıýdy jón kórdik. Al jobaǵa 5-7 mıllıon dollar qajet jáne ol qarajatty asarlatyp, halyq bolyp, kásipker jigitter bolyp jınaımyz», – dedi Arman Shoraev. Monýment Aqmola oblysy, Býrabaı kýrortty aımaǵyndaǵy Kenesary aýylynda salynatyn bolyp kelisildi. Sondaı-aq keshen quramynda qazaq halqynyń handyq dáýirin sýretteıtin mýzeı, kitaphana, demalýshylarǵa qajetti áleýmettik nysandar uıymdastyrylatyn bolady.
«Bireýler babamyzdyń beınesindegi ǵımaratty Ulytaýda, endi bireýler Almaty men Semeıde qoıýdy usyndy. Oılana kele, biz Abylaı óz ordasyn tikken Býrabaı men Kókshetaýdyń arasyndaǵy Kenesary degen aýyldyń janynan salamyz dep sheshtik. Eskertkishtiń irgetasy retinde paıdalanylatyn ǵımaratta murajaı ekspozısııasy, konferens-zal, kórme zaly jáne taǵy basqalary ornatylady. Kókshetaý Abylaıhannyń esimimen ǵana baılanysty emes. Onda Birjan sal, Aqan seri, Shoqan babalarymyzdyń izderi bar. Mundaı jobalar respýblıkanyń barlyq jerinde bolýy tıis, osy arqyly ishki týrızmdi damyta alamyz», dedi ol.
Baspasóz máslıhatynda atalǵan jobany iske asyratyn sáýletshi, dızaıner, sýretshi, ınjener, qurylysshy mamandar arasynda halyqaralyq ashyq konkýrs jarııalandy. Iаǵnı, Abylaı han kesheniniń syzbalyq nusqasyn jasaýǵa álemniń kez kelgen elinen úmitkerler qatysa alady.
Konkýrs osy jyldyń 1 naýryz ben 15 sáýir aralyǵynda ótedi. 7 mamyr kúni Nur-Sultan qalasyndaǵy Qarýly Kúshter áskerı-tarıhı mýzeıinde komıssııa quramy konkýrsqa kelip túsken úzdik 5 jobany anyqtaıdy. Uıymdastyrýshylardyń qarjylandyrýymen iriktelgen 5 jobanyń syzbalyq nusqasy jasalady. Úzdik 5 makettiń arasynan sáýleti men tıimdiligi joǵary sanalǵan avtordyń jumysy komıssııa arqyly maquldanady. Uıymdastyrýshylar Han Abylaıdyń monýmenti arqyly Qazaqstannyń tarıhynda qalýǵa nıetti sala mamandaryn konkýrsqa belsendi qatysýǵa shaqyrdy.
Aıta keteıik, komıssııa músheleriniń qatarynda M.Áshimbaev, M.Áýezov, T.Jurtbaı, Q.Myńbaı, D.Joljaqsynov, B.Ýálıev, T.Qajybaev, M.Mansurov pen Z.Kabyldınov syndy birqatar qoǵam qaıratkerleri bar.