Bala kezimizde aýylymyzda qolynan taspıǵy túspeıtin aq sáldeli molda boldy. Aqsary keskinine qarap, aýyldaǵylar «Aq molda» dep ketken. О́zi fashıstermen soǵysqa qatysqan ardager edi. Maıdanda júrgeninde qaıdan oljalaǵany belgisiz, bir altyn jalatylǵan qymbat samaýyrdy arqasyndaǵy qapshyǵyna tyǵyp ustap, soǵys bitken soń elge ala kelipti. Osyny estigende óz basym sol moldanyń qankeshýdiń ishinde júrse de dúnıe-múlikke qyzyqqanyna qaıran qalyp, onyń ımandylyq jaıly jurtqa aıtqan ýaǵyzynyń shynaıylyǵyna senbeýshi edim. «Ańqaý elge – aramza molda» degen maqal sol kisige qarata aıtylǵandaı kórinetin...
Jaqynda Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttiginiń qyzmetkerleri Taldyqorǵan qalasynda koronavırýs pandemııasymen kúres jónindegi monıtorıngtik toptyń para alýmen aınalysqan múshelerin ustaǵandyǵy jaıly habardy estigenimde baıaǵy «Aq molda» eriksiz esime tústi. О́ıtkeni bul sheneýnikter de qazirgi myltyqsyz maıdan – kún saıyn talaı adamnyń ómirin jalmap jatqan tajal indet kezinde jurtqa saq bolý jóninde aqyl aıtyp júrgenimen, shyn pıǵyldary el basyna túsken qasiretten paıda taýyp qalý bolǵany ǵoı. Antıkor jarııalaǵan málimetke qaraǵanda, Taldyqorǵan qalasy kásipkerlik bóliminiń basshysy men onyń qaramaǵyndaǵy bas maman sybaılasyp, kóp adamnyń qatysýymen ótetin toı-dýmanǵa, as berýge tyıym salynǵanyna qaramastan, meıramhanalardyń ıelerinen jáne ruqsat etilmegen oryndarda saýda jasaýshylardan júıeli túrde 20 myńnan 270 myń teńgege deıin para alyp, jol berilip jatqan zań buzýshylyqtardy kórse de kórmegensip júrgen.
Byltyr indet údep, búkil qalanyń shetindegi joldarǵa baqylaý-ótkizý pýnktteri ornatylyp, kirýge de, shyǵýǵa da qatań shekteý qoıylǵanda alystaǵy aýylda turatyn bir qarapaıym áıeldiń 650 shaqyrymdaı jerdegi Qaraǵandy qalasynda bolǵan toıǵa baryp kelgenin estigenimde sener-senbesimdi bilmep edim. Keıin onyń joldaǵy bógisenderden qalaı ótkenin surastyryp bilgenimde jaǵamdy ustadym. Sóıtsem, baqylaý-ótkizý pýnktterinde kezekshilik atqaryp, tekseris júrgizetin keıbir sheneýnikter karantın jaǵdaıynda toıshylap júrgen aǵaıyndarǵa basynda qabaqtaryn túksıtip, ursa jónelgenderimen, «kópti kórgen» pysyqaılar: «Kóke, shaqyrǵan týystan uıalǵannan soń shyqtyq jolǵa. Jaǵdaıymyzdy túsinińizshi. Múmkin, «kelisermiz»...», degende kúlimsirep sala beretin kórinedi. Al aralarynan ondaı «kelisimpaz» aǵaıyn tabylmaı, keri burylǵandar bolsa, aıaqastynan paıda bolatyn bir «deldal» sońdarynan qýyp jetip, «qatal» sheneýniktermen «kelisýge» bolatynyn, onyń asa qymbatqa túspeıtinin aıtyp, toıshylardyń baqylaý-ótkizý pýnktterinen kedergisiz ótýine «kómektesip» jatady eken. О́tken jyly birneshe sheneýnik osyndaı «aqyly qyzmeti» úshin ustalyp, abyroılary aırandaı tógilgen. Máselen, Antıkor qyzmeti byltyr sáýir aıynda Almaty qalasy Jetisý aýdany ákimi apparatynyń eki bas mamany tótenshe jaǵdaı kezinde baqylaý-ótkizý pýnktinde kezekshilik jasaý barysynda azamattardy ońtústik astanaǵa kedergisiz ótkizgeni úshin birneshe márte para aldy degen kúdikpen ustap, sot sanksııasymen qamaýǵa alǵan bolatyn. Sondaı-aq Almaty qalasy Polısııa departamentiniń patrýldik polısııasynyń ınspektory «Fıltr» baqylaý-ótkizý pýnktinde júrgizýshilerdiń qalaǵa esh kedergisiz kirip-shyǵýy úshin para alǵandyǵy úshin taǵy bir qylmystyq is qozǵalǵan. Buǵan qosa, Antıkor qyzmetine karantın jaǵdaıynda baqylaý-ótkizý pýnktterindegi polıseılerdiń paraqorlyǵy, olardyń kóńil kóterý oryndarynyń qyzmetin qorǵashtaýshylyǵy týraly sıgnaldar túsken.
Túıindeı aıtqanda, el óńirlerindegi indetke qarsy qurylǵan monıtorıng toptarynyń jumysy kútkendegideı nátıje bermeı, tipti «qyzyl aımaqtarda» da kóp kisi shaqyryp, toı-tomalaq ótkizý, as berý tyıylmaı turǵandyǵynyń bir sebebi – paraqorlyq desek, jańylyspaımyz. Olardyń jumysynda ashyqtyq jetispeıtindigi de sodan bolar. Sondyqtan da monıtorıngtik toptardyń kóbine kóz boıaý úshin júrgizetin reıdterine BAQ ókilderi men blogerlerdi qospaıynsha, jaǵdaı túzele qoımas. Al jergilikti memlekettik organdardyń sózi men isi qabyspaı, «qoldarynda barda qonyshtarynan basyp», qulqynynyń quly bolyp júrgen keıbir qyzmetkerleriniń el basyndaǵy qıly kezeńdegi opasyz tirligine qarap, eski naqyldy sál ózgertip: «Ańqaý elge – aramza sheneýnik» desek, artyq aıtpaspyz.
...Keshe «qyzyl aımaqta» ornalasqan Petropavl qalasynan taǵy bir sýyq habar keldi: jergilikti meıramhanalardyń birinde berilgen asta koronavırýs juqtyrǵan bir áıel aıaqastynan qaza bolyp, jubaıy aýrýhananyń jansaqtaý bólimine túsipti...