Parlament Senatynyń Tóraǵasy Máýlen Áshimbaev AMANAT partııasy janyndaǵy «Talqylaý» dıalog alańynyń otyrysyna qatysty. «REFERENDUM 2022: Jańa Qazaqstannyń Konstıtýsııasy» taqyrybyna arnalǵan is-sharada elimizde júrgizilip jatqan saıası reformalar keńinen talqylandy, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Otyrysqa AMANAT partııasynyń atqarýshy hatshysy Ashat Oralov, Halyqaralyq Túrki akademııasynyń prezıdenti Darhan Qydyráli, jýrnalıst Maqsat Tolyqbaı, Joǵarǵy Sot janyndaǵy Sot tóreligi akademııasynyń rektory Záýresh Baımoldına jáne taǵy basqa sarapshylar qatysty.
О́z sózinde Máýlen Áshimbaev ashyqtyq pen demokratııa Jańa Qazaqstannyń negizgi qundylyqtarynyń biri ekenin aıtty. Sondaı-aq ol jalpyulttyq referendým arqyly Konstıtýsııaǵa engizý úshin usynylyp otyrǵan túzetýler osy qundylyqtarǵa taban tireıtinin jetkizdi.
Senat Tóraǵasy halyqpen kezdesýde azamattar tarapynan Konstıtýsııaǵa engiziletin ózgerister men tolyqtyrýlar ózderiniń kúndelikti ómirine qalaı áser etetini týraly zańdy saýal qoıylatynyn aıtty. Osyǵan oraı ol qolǵa alynǵan reformanyń negizgi máni men mazmunyn halyqqa qarapaıym tilmen túsindirýdiń mańyzy zor ekenine nazar aýdardy.
«Qazaqstandyqtar referendýmge qatysyp, Ata Zańymyzǵa engiziletin túzetýler úshin daýys berý arqyly jańa ádiletti Qazaqstan qurý bastamasyna qoldaý kórsetedi. Jalpy saıası ózgerister men konstıtýsııalyq reforma elimizde ádilettilik qaǵıdatyn nyǵaıtý úshin qolǵa alynyp otyr», dedi Máýlen Áshimbaev.
Sonymen qatar Senat Spıkeri Konstıtýsııaǵa engizý úshin usynylǵan ózgerister men tolyqtyrýlardyń negizgi baǵyttaryna toqtaldy. Atalǵan túzetýler adam quqyǵyn qorǵaýdyń tıimdi júıesin qalyptastyrýǵa, Parlamenttiń róli men depýtattardyń saılaýshylar aldyndaǵy jaýapkershiligin arttyrýǵa, óńirlerdiń derbestigi men jergilikti bılikti nyǵaıtýǵa jáne saıası básekelestikti kúsheıtýge arnalǵan.
«Memleket basshysy usynǵan túzetýler kesheni jańa Qazaqstannyń negizi retinde barynsha teńgerimdi, ashyq jáne básekege qabiletti saıası júıe qurýǵa múmkindik beredi. Azamattarymyz osy ózgeristerge daýys berý arqyly Prezıdentimizdiń elimizdi jańǵyrtý baǵdary men Jańa Qazaqstan qurýdy qoldaıtyndaryn bildiredi», dedi Senat Tóraǵasy.
Máýlen Áshimbaev Konstıtýsııaǵa engiziletin ózgerister júıeli saıası jańǵyrýdyń basy ǵana ekenin atap ótti.
«Konstıtýsııalyq reforma Ata Zańǵa túzetýler engizýmen shektelmeıdi. Aldaǵy ýaqytta Parlament birqatar jańa zańdar qabyldap, qoldanystaǵy keıbir zańnamalarǵa ózgerister men tolyqtyrýlar engizedi. Bul jumys jyl sońyna deıin jalǵasady. Bul jańǵyrýdyń maqsaty – ashyq, teńgerimdi, demokratııalyq saıası júıe jáne básekege qabiletti, ádil, sybaılas jemqorlyqsyz ekonomıkalyq orta qurý. Sondyqtan azamattarymyzdyń 5 maýsym kúni referendýmge belsendi qatysyp, Jańa Qazaqstan úshin daýys berýi asa mańyzdy», dedi Máýlen Áshimbaev.
Parlament Senatynyń depýtaty Lázzat Qaltaevanyń pikirinshe, referendýmnyń basty maqsaty – el bolashaǵyna qatysty máselelerdi sheshýge árbir azamattyń atsalysýyna múmkindik berý.
«Men – kez kelgen ózgerister men reformalardyń synshysy bolatyn azamattyq sektordyń ókilimin. Biraq qazir azamattyq qoǵam adam quqyqtary jónindegi ýákil ınstıtýtyn kúsheıtý, jergilikti ózin-ózi basqarýdy damytý, Konstıtýsııalyq sot qurý bóligindegi túzetýlerdi tolyq qoldaıdy. Biz halyqpen kezdesýlerde mindetti túrde óz quqyn paıdalanyp, referendýmǵa qatysý kerek ekenin aıtamyz», dedi Lázzat Qaltaeva.
QR Joǵarǵy Soty janyndaǵy Sot tóreligi akademııasynyń rektory, Konstıtýsııaǵa ózgerister men tolyqtyrýlar engizý jónindegi jumys tobynyń múshesi Záýresh Baımoldınanyńaıtýynsha, usynylyp otyrǵan túzetýler saıası júıeni tereń ózgertýge, qoǵamdaǵy ekonomıkalyq, áleýmettik jáne mádenı qatynastardy jańartýǵa baǵyttalǵan.
«Is júzinde bul túzetýler kesheni Qazaqstanda qoǵamnyń jańa modelin qurýǵa múmkindik beredi. Azamattardyń quqyqtary men bostandyqtaryn qorǵaýdy qamtamasyz etý úshin qýatty tetikter jasalady. Bul elimizdiń búkil halqynyń qalaýy dep oılaımyn», dedi Záýresh Baımoldına.
«QAZAQSTAN» Ulttyq telearnasynyń bas prodıýseri Maqsat Tolyqbaı áleýmettik ádiletti memleket urandarǵa negizdele almaıtynyn, ony zań júzinde bekitý kerek ekenin atap ótti.
«Bárimiz ózgeristi qalaımyz, biraq árkim ózinen bastaý kerek. Alǵashynda túzetýlerdiń mánin bári birdeı túsinbedi. Biraq aýqymdy túsindirý jumystary júrgizildi. Endi óz eli, balalarynyń bolashaǵy úshin alańdaıtyn árbir adam mindetti túrde saılaý ýchaskesine baryp, óz daýysyn beredi», dep esepteıdi jýrnalıst.
Qoldanbaly etnosaıası zertteýler ınstıtýtynyń dırektory Talǵat Qalıevtiń pikirinshe, referendým – bul saılaý mádenıeti men azamattyq jaýapkershilik deńgeıi turǵysynan búkil qoǵamymyz úshin jaqsy synaq ári sabaq.
«Degenmen eń bastysy, ózgerister birjaqty tártipte tek bılikten bolmaıdy. Tıisinshe, halyq úderisterge belsendi aralasýy kerek. О́ıtkeni eldiń ómirin bir jaǵynan ǵana jaqsartý múmkin emes, bul – árbir azamatqa qatysty is», dep atap ótti Talǵat Qalıev.
L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ Qazaqstan halyq Assambleıasy kafedrasynyń meńgerýshisi Natalıa Kalashnıkova «TALQYLAU» dıalog alańy óte ózekti ekenin jáne ol konstıtýsııalyq normalardy qoǵamnyń qalaı qabyldaıtynyn túsinýge kómektesetinin aıtty.
«Men alǵashqy referendýmǵa qatystym. Ol kezde elimiz endi ǵana táýelsizdikke qol jetkizip, qoǵam jańa Konstıtýsııany oń qabyldady. Qazirgi reformalar búgingi jaǵdaılarǵa jedel jaýap berý kerek ekenin kórsetti jáne halyq onyń mańyzdylyǵyn túsinedi dep oılaımyn», dedi Natalıa Kalashnıkova.
О́z kezeginde Májilis depýtaty, «TALQYLAU» alańynyń moderatory Saıasat Nurbek, «halyqtyń jartysynan kóbi – táýelsiz Qazaqstanda dúnıege kelgen, qundylyqtary múldem basqa urpaq. Biraq dál qazir bárimiz birigip, ortaq bolashaq úshin referendýmdy qoldap, konstıtýsııalyq ózgerister úshin daýys berýimiz kerek», degendi aıtty.
Eske sala keteıik, «TALQYLAU» dıalog alańyn qurý bastamasy «AMANAT» partııasynyń 1 naýryzda ótken kezekten tys Sezinde partııalyq transformasııa baǵdarlamasy tarmaqtarynyń biri retinde kóterilgen bolatyn. Alańda sarapshylar, depýtattar, memlekettik organdar men ÚEU ókilderi azamattardy tolǵandyratyn ózekti máselelerdi sheshý jónide usynystar ázirleý úshin turaqty túrde kezdesip otyrady.