Fýtzalshylarymyzdyń byltyrǵy álem chempıonatyndaǵy tańdaı qaqtyrarlyq nátıjesinen, voleıboldan qyzdar arasyndaǵy «Altaı» jáne «Qýanysh» komandalarynyń qatarynan eki jyl Azııada úzdik shyǵýynan, taǵy basqa álemdik arenada baq synaǵan klýbtarymyzdyń táýir kórsetkishterinen keıin qazaqstandyq sportshylardyń da komandalyq saıystarda ujymdyq oıyn kórsete alatynyna jankúıerler sene bastaǵan edi. Alaıda basketboldan Azııa kýbogyna qatysqan ulttyq qurama sportshylary osy bir jap-jaqsy bastamalardyń tas-talqanyn shyǵardy.
Indonezııanyń astanasy – Djakartada uıymdastyrylǵan basketboldan erler arasyndaǵy XXX Azııa kýbogynda Qazaqstan quramasy Japonııa, Iran jáne Sırııa sportshylarymen bir topta óner kórsetip, úsh eldiń órenderinen de masqara bolyp jeńildi. Jerlesterimiz alǵashqy týrda 1966 jáne 1971 jyldary qurlyq chempıonatynda top jarǵan Japonııa basketbolshylarymen kezdesip, 100:68 (23:22, 22:26, 29:11, 26:9) esebimen utyldy. Kúnshyǵys eliniń ókilderi Azııa reıtınginde 7-shi, álemde 38-shi satyda ornalasqan bolsa, Qazaqstan quramasy Sary qurlyqta 10-shy, álemdik reıtıngte 68-orynǵa jaıǵasqan.
Oleg Kıselev shákirtteri keıingi týrda Japonııadan áldeqaıda myqty, Azııanyń taǵy bir aldyńǵy qatarly quramasy sanalatyn Iranmen sheberlik baıqasty. Azııa reıtınginde 2-shi, álemde 23-orynda turǵan Iran basketbolshylary da bizdiń sportshylardy bet qaratpaı utty – 96:60.
Jarys erejesi boıynsha ár topta birinshi oryn alǵan qurama tikeleı shırek fınalǵa shyqsa, 2-3-orynǵa ıe bolǵan quramalar ózara pleı-off kezeńiniń joldamasyn sarapqa salady. Alǵashqy eki oıynda sátsizdikke ushyrap, toptaǵy joǵary oryndardan kúder úzgen Qazaqstan quramasy jarystyń pleı-off satysyna shyǵý úshin sońǵy týrda qalaı da Sırııa basketbolshylaryn jeńýge tıis edi. Eki qurama ókilderi byltyr qarasha aıynda 2023 jyly ótetin Álem kýbogynyń birinshi irikteý kezeńinde kezdesip, jerlesterimiz eki retinde de Sırııa quramasyn tize búktirgen-di. Qazaqstandaǵy alǵashqy oıynda bizdiń jigitter 84:74 esebimen basym túsken bolsa, qarymta kezdesýde de 10 upaı aıyrmashylyǵymen jeńiske jetken-di – 71:81.
О́kinishke qaraı, pleı-off kezeńine shyǵýǵa múmkindik beretin sońǵy oıynda reıtıngte Qazaqstannan áldeqaıda tómen ornalasqan (Azııada 15-shi, álemde 83-orynda) Sırııa basketbolshylary jerlesterimizdi san soqtyryp ketti. Birinshi on mınýttyqty bizdiń jigitter 26:16 esebimen óz paıdasyna aıaqtaǵanymen, keıingi eki kezeńde 7:21, 13:24 nátıjesimen qarsylastaryna jol berdi. Al sońǵy, tórtinshi kezeńde otandastarymyz 21:16 esebimen basym túskenimen, jalpy esepte 67:77 bolyp jeńilip qaldy. Sóıtip, Sırııa quramasy jarystyń kelesi kezeńine joldama alsa, birde-bir oıynda jeńiske jete almaǵan Qazaqstan sportshylary Azııa kýbogyndaǵy básekesin aıaqtady.
Qurlyqtyq dodanyń tarıhyna úńiler bolsaq, Qazaqstan quramasy Azııa kýbogyna 1995 jyldan bastap qatysyp keledi. Jerlesterimiz sol jyly Ońtústik Koreıada uıymdastyrylǵan alǵashqy jarysynda «á» degennen táýir nátıje kórsetip, týrnırdi besinshi orynmen túıindedi. Besinshi oryn úshin ótken básekede Qazaqstan Saýd Arabııasy quramasyn 95:82 esebimen qapy qaldyrǵan-dy. Al 2007 jyly Japonııada ótken Azııa kýbogynda tarıhı nátıje kórsetip, tórtinshi orynǵa ıe boldy. Qola júlde úshin bolǵan oıynda jerlesterimiz Ońtústik Koreıadan jeńilip qaldy – 80:76.
Basketbolshylarymyzdyń Azııa kýbogy oıyndaryndaǵy aýyz toltyryp aıtarlyqtaı bar jetistigi osy. О́zge birinshilikterde Qazaqstan quramasynyń nátıjesi tym nashar boldy. Eń ókinishtisi, 2017 jylǵy jáne bıylǵy dodada jerlesterimiz toptan shyǵa almaı, jankúıerleri aldynda uıatqa qaldy.
Endi basketboldan Qazaqstan erler quramasy 2023 jyly ótetin Álem kýbogynyń ekinshi irikteý kezeńine daıyndalady. Alǵashqy aınalymda D tobynda óner kórsetip, óz tobynda 1-orynmen irikteýdiń 2-aınalymyna joldama alǵan jerlesterimiz ekinshi irikteýde Bahreın, Iran, Aýstralııa, Qytaı jáne Japonııa quramalarymen joldamany sarapqa salady. Alǵashqy úsh oryndaǵy quramalar Álem kýbogyna qatysady. Irikteý oıyndary tamyz, qarasha jáne 2023 jyldyń aqpanynda ótedi dep josparlanǵan.
Basketboldan 2023 jylǵy Álem kýbogy 25 tamyz ben 10 qyrkúıek aralyǵynda birden 3 memlekette – Indonezııa, Japonııa jáne Fılıppınde ótedi. Qazaqstan quramasy 2019 jyly Álem kýbogynyń ekinshi irikteý kezeńine ótkenimen, fınaldyq saıysqa joldama ala almaǵan edi.