Taıaýda meniń Kókshetaý qalasynda biraz ýaqyt eńbek etkenimdi eskergen eski tanysym Respýblıkalyq bıýdjettiń atqarylýyn baqylaý jónindegi esep komıtetine silteme jasalǵan bir synı aqparatty messendjer arqyly joldady. Á degende «Aqmola oblysy basshylyǵynyń bedelin túsirýdi kózdegen feık bolar...» degen oı kelip, jalma-jan atalǵan memlekettik organnyń resmı saıtyn ashyp qaradym. Sonda jarııalanǵan resmı málimetten bári de ras ekenine, ıaǵnı astana mańyndaǵy óńirde birsypyra bylyq-shylyqtyń beti ashylǵanyna kózim jetip, basymdy shaıqamasqa amalym qalmady...
Esep komıteti óz otyrysynda bıyl Aqmola oblysynda bıýdjet qarajatyn paıdalaný tıimdiligine júrgizilgen aýdıtti qorytyndylaı kelip, «oblys ákimdigi óńir ekonomıkasyna ınvestısııalar tartý boıynsha júıeli jumysty tıisti deńgeıde uıymdastyrmaǵan, óńirdi damytý baǵdarlamasyn iske asyrý oń statıstıkany qalyptastyrý úshin josparlanǵan is-sharalardyń túzetilýin jáne qaıta qaralýyn qamtamasyz etýmen shektelgen» degen tujyrym jasapty. Bul – kúlbiltelemeı, týrasyn aıtqanda, Aqmola oblysynyń ákimdigi óz reıtıngin jaqsartý úshin ádeıi kózboıaýshylyqpen aınalysqan degen sóz.
Esep komıtetiniń málimetine qaraǵanda, Aqmola óńirinen sybaılas jemqorlyqtyń ıisi de múńkip turǵan sekildi. Máselen, bıýdjettik ınvestısııalyq jobalar qoldanystaǵy zańnamany óreskel buza otyryp iske asyrylǵan. Naqty aıtqanda, oblystyń qurylys basqarmasy 15 joba boıynsha merdigerlik uıymdarǵa atqarylmaǵan jumystar úshin 248,1 mıllıon teńge aýdarǵan. Buǵan qosa, atalǵan basqarma men Shortandy jáne Selınograd aýdandarynyń qurylys bólimderi jalpy somasy 34,4 mıllıon teńgeniń oryndalmaǵan jumystary bola tura, 5 obektini paıdalanýǵa qabyldap alǵan. Taǵy bir tańǵalarlyǵy – oblys ákimdigi Selınograd aýdanynyń Tóńkeris aýylynda 180 oqýshy ornyna qajettilik bar ekenine qaramastan, jańa mektep salýdyń ornyna, byltyr «KAZPACO» JShS-dan 110 oqýshyǵa arnalǵan modýldik mektepti 1,5 mıllıard teńgege satyp alypty.
Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttigi jýyrda Aqmola oblysy aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń basshysy 2020 jyly kóktemgi-kúzgi dala jumystaryn júrgizýge aýyl sharýashylyǵy taýar óndirýshilerine arzandatylǵan dızel otynyn jetkizý jónindegi operator bolýǵa járdemdesip, kommersııalyq uıym ókilderinen asa iri mólsherde para alǵany úshin kináli dep tanylyp, sot úkimimen 10 jylǵa bas bostandyǵynan aıyrylǵanyn habarlady. Biraq bul masqara jaıttan aqmolalyq basshylar áli sabaq almaǵan sııaqty. Sebebi Esep komıteti: «Oblysta agroónerkásip salasyn damytý problemalary tıisti túrde taldanbaıdy jáne sýbsıdııa alýshylar arasynda bólý birkelki júzege asyrylmaıdy. Aýyl sharýashylyǵy óndirýshileriniń qarjylyq jaǵdaıy, memlekettik qoldaýǵa qajettilik jáne dotasııalyq sharalardyń tıimdiligi taldanbaıdy. О́simdik sharýashylyǵy salasynda qaıta óńdeý jáne jańa óndiristerdi kóbeıtý boıynsha memlekettik qoldaý sharalary is júzinde tıisinshe uıymdastyrylmaǵan», dep málimdep otyr.
«Jany ashymastyń qasynda basyń aýyrmasyn» degendeı, aqmolalyq sheneýnikter bıýdjet qarajaty esebinen salynǵan jalpy uzyndyǵy 1 509 kılometr elektr jelisin energııa berýshi uıymdarǵa berý máselesin ýaqtyly sheshpegen. Sonyń saldarynan Arshaly jáne Selınograd aýdandarynyń jekelegen eldi mekenderiniń turǵyndary elektrmen jabdyqtaý qyzmetterin zańdy tulǵalarǵa qoldanylatyn qymbat tarıfpen tóleýge májbúr bolǵan.
Buǵan qosa, 3,5 mıllıard teńge qarajat jumsalǵanymen, Selınograd aýdanyndaǵy turǵyndarynyń sany 13 myń adamnan asatyn Talapker jáne Qajymuqan aýyldyq okrýgterin ortalyqtandyrylǵan sýmen jabdyqtaý máselesi 2 jyldan astam ýaqyt boıy sheshimin tappaǵan.
Esep komıtetiniń baǵalaýynsha, Aqmola óńirinde medısına kadrlarynyń tapshylyǵy, sonyń ishinde densaýlyq saqtaý salasyndaǵy jas mamandardy bekitý máselelerin sheshý jumysy nashar jolǵa qoıylǵan. Memlekettik densaýlyq saqtaý uıymdarynyń 240-y, nemese 42,7 paıyzy jalǵa alynǵan úı-jaılarda ornalasqan, 123-niń ǵımarattary ábden tozǵan. Turǵyndarynyń sany jyldan-jylǵa ósip, búginde 66,8 myń adamǵa jetken Selınograd aýdanynda aýrýhana joq.
Mine, osyndaı sheshilmegen ınfraqurylymdyq máseleler bar ekenine qaramastan, Ulttyq qordan surap alynǵan 1,9 mıllard teńge jergilikti mańyzdaǵy joldardy ortasha jóndeýden ótkizip, shuńqyrlaryn biteýge jumsalypty. Bul bolashaq urpaq ıgiligine arnalǵan Ulttyq qordyń qarajaty tıimsiz paıdalanylǵanyn kórsetedi.
Aýdıtorlyq tekserister nátıjesinde anyqtalǵan qarjylyq buzýshylyqtardyń jalpy somasy – 2,8 mıllıard teńge. Esep komıteti 42 ákimshilik quqyq buzýshylyq faktisi boıynsha materıaldardy shara qoldaný úshin ýákiletti organdarǵa jiberipti, al sybaılas jemqorlyqtyń ıisi shyǵyp turǵan soraqy faktilerdi quqyq qorǵaý organdaryna joldapty. Al Aqmola oblysynyń ákimine jol berilgen kemshilikterdi joıý jáne qoldanystaǵy zańnamany buzǵan laýazymdy tulǵalardyń jaýapkershiligin qaraý tapsyrylǵan.
«Bir kezde osyndaı tekseristiń qorytyndysy bıleýshi partııa ortalyq komıteti bıýrosynyń otyrysynda arnaıy qaralyp, onda barlyq buzýshylyq boıynsha oblys basshysy jaýap beretin. Oǵan qatań partııalyq jaza qoldanylatyn. Bylaısha aıtqanda, baıaǵyda bundaıdy bıýrolap tastaıtyn...», deıdi eski tanysym Esep komıtetiniń qoldanǵan sharalaryna kóńili onsha tolmaı.
Shynynda da, «Jańa degenimiz – jaqsy umytylǵan eski nárse» degendeı, ótken zamannyń ýaqyt synynan ótken keıbir tıimdi tásilderin Jańa Qazaqstannyń kádesine jaratsaq, artyqtyǵy joq-aý. Qaıtkende de elimizde zańnyń ústemdigi men basshy-qosshynyń bárine qatysty temirdeı tártip ornatýǵa kúsh salǵanymyz jón.