Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń ózin qoldaý jónindegi halyqtyq koalısııa forýmynda sóılegen sózinde aıtqan ultymyzdy uıystyratyn 7 qaǵıda – ortalyq jáne jergilikti memlekettik organdardyń, saıası partııalar men qoǵamdyq birlestikterdiń jáne júregi «Elim!» dep soǵatyn zııaly qaýym ókilderiniń aldaǵy ýaqytta halyqpen júrgizetin ıdeologııalyq jumystarynyń temirqazyǵy dep bilemiz.
«Biz egemendigimizdi saqtaı alsaq qana, ult bolyp, el bolyp tura alamyz. Táýelsiz memleket qana óziniń tilin, jerin, dinin, dilin saqtap qalady. Sondyqtan Táýelsizdik – biz úshin eń basty qundylyq. Táýelsizdikti qorǵaý jáne nyǵaıtý – árbir azamatqa, bárimizge ortaq mindet!» deı kele, Prezıdentimiz órkenıetti el bolýymyz úshin eńbekti eń basty orynǵa qoıý kerektigin taǵy bir ret esimizge saldy. Osy rette bıylǵy oqý jylynda elimizdiń mektepterinde 1-synyptan bastap «Eńbekke baýlý» páni engizilgeni – quptarlyq bastama.
Árıne, qazirgi kezde jastardyń aýylda turaqtamaı qalaǵa jappaı ketip jatqany, jergilikti kásipkerlerdiń egin egip, mal baǵatyn kadr tabý qıyndap turǵany týraly shaǵymdanyp júrgeni jasyryn emes. Alaıda osy qubylystyń astaryna úńilsek, taıaqtyń ekinshi ushy ondaı kásipkerlerdiń óz bastaryna tıetin tárizdi. Sebebi, aýyldaǵy sharýashylyq seriktestikteri basshylarynyń kóbi ózderin búginginiń pomeshıgi syndy sezinip, jaldaǵan jumyskerlerine mardymdy jalaqy tólemeıdi. Jergilikti ákimderdiń olarǵa jalaqyny kóterý jaıly jalań úgit aıtqanynan basqa, qoldarynda eshqandaı pármendi tetik joq. Bar bolǵany – eldegi eń tómengi jalaqy mólsherin udaıy arttyryp otyrýdy surap jatady. О́ıtkeni aýyl kásipkerleriniń bir bóligi salyqtan jaltarý úshin jumyskerlerge zańdy túrde eń tómengi jalaqy ǵana tólep, ózara aýyzsha kelisilgen tabysynyń qalǵan somasyn konvertpen berýdi jón kóredi. Al jumysqa jańa kirgen jastardy arzan jumys kúshi sanap, olarǵa jalaqyny az tóleıdi.
Áıgili akademık Dmıtrıı Lıhachıov: «Eger sizdiń atqarǵan jumysyńyz úshin alatyn jalaqyńyz ishetin tamaǵyńyz ben kıetin kıimińizge jáne kommýnaldyq tólemderdi tóleýge ǵana jetse, onda sizdiń eńbegińizdiń quny – quldyń eńbeginiń qunyna teń», degen eken. Qazirgi kózi ashyq, kókiregi oıaý jastar eshkimge qul bolǵysy kelmeıdi. Qalaǵa baryp, ártúrli jumys atqaryp, nápaqalaryn aıyryp júr. Sırek mamandyqtardy meńgerip, mol tabys taýyp júrgenderi de az emes. Alys-jaqyn shetelderge baryp, mańdaı terlerin tógip, qomaqty jalaqy alǵandy qup kóretin ul-qyzymyz da myńdap sanalady.
Demek, aýyldaǵy jumys berýshilerdiń, ásirese ótken ǵasyrdyń 90-jyldaryndaǵy jappaı jekeshelendirý kezinde keńsharlar men ujymsharlardyń múlkin retin taýyp ıemdenip, búginde mıllıondaǵan dollar baılyq jınap alsa da, tabysyn jurtpen ádil bóliskisi kelmeıtin «qarynbaılarǵa» aınalǵan kásipkerlerdiń qaramaqtaryndaǵy jaldamaly jumyskerlerge laıyqty jalaqy tóleýi máselesin jan-jaqty qarap, utymdy sheshim qabyldaıtyn kez jetken sııaqty.
«Eldiktiń negizi – jerimizdiń tutastyǵy. Babalarymyz urpaǵyna ulan-ǵaıyr jerdi mıras etti. Biz onyń bir ýys topyraǵyna deıin qasterlep, atamekenimizdi qorǵaı bilýimiz kerek», dedi Memleket basshysy. Qazirgi almaǵaıyp zamanǵa, elimizdiń geosaıası jaǵdaıyna qarap aıtylǵan, keýdesinde ar-namysy bar, týǵan jer aldyndaǵy perzenttik paryzyna adal azamattarǵa arnalǵan sóz. Osy oraıda Úkimet jumys kúshi artyq ońtústik jáne batys óńirlerdiń turǵyndaryn demografııalyq jaǵdaıy jyldan-jylǵa kúrdelenip bara jatqan soltústik jáne shyǵys óńirlerge erikti qonys aýdarý, sondaı-aq qandastardy qabyldaý isine sony serpin berý sharalaryn qarastyrsa, quba-qup.
Prezıdenttiń memleketshildik týraly aıtqan sózi – Ádiletti Qazaqstan qurý ıdeıasymen astasyp jatqan, qazirgi tańdaǵy asa mańyzdy aqıqat. «Memleket múddesi – qasterli qundylyq. Aýyldan Aqordaǵa deıingi sheshimniń bári osy turǵydan qabyldanýy qajet. Bir sózben aıtsaq, ár iste memlekettik ustanym bolýy kerek», degen qasterli qaǵıda, eń aldymen, sheshim qabyldaý quzyreti berilgen ákimderdi, Parlament pen barlyq deńgeıdegi máslıhattar depýtattaryn oılandyrýǵa tıis. Qasym-Jomart Toqaev qolǵa alǵan saıası reformalar el ishindegi memleketshil tulǵalardyń jolyn ashyp, olardyń qataryn qalyńdatatyna úmitimiz zor.
Rýhanı úndestik – birlik bastaýy ekeni de sózsiz. Memleket basshysynyń: «Tól tarıhymyz, ana tilimiz ben ata dinimiz – eldi biriktiretin biregeı qundylyqtar. Ony daý-damaıǵa aınaldyrýǵa bolmaıdy. Jurtty adastyryp, teris jolǵa salýdan saqtanǵan jón», degen sózi ótken tarıhymyz ben ana tilimizdi qurmetteýge, ásirese bıylǵy «Qasiretti qańtar» oqıǵasynan durys sabaq alýǵa úndeıdi. Bul rette: «Teris pıǵyldy bireýler ádeıi adastyrǵan jastarymyzdy asyl dinimizdiń aq jolyna qaıtsek túsiremiz?», degen saýal tóńireginde tereń oılanýymyz qajet.
Sondaı-aq búgingi mazasyz álemde aqparattyq maıdan kúsheıip, adamdardyń sanasyna salmaq túsirip, arandatý áreketterine ıtermelep jatqan ýaqytta elimizdegi etnosaralyq tatýlyqty saqtaýdyń mańyzy zor ekeni daýsyz. Memleket basshysy aıtqandaı, «Qazaqstan azamaty» degen uǵymdy jalpyulttyq biregeıliktiń ózegi etýge barynsha kúsh salýymyz qajet. Bul baǵytta, Qazaqstan halqy Assambleıasy men onyń óńirlik qurylymdary salmaqty sózin aıtatyn kez kelgeni anyq.
«Zańdylyq pen tártip – órkenıetti el bolýdyń kepili. Zań talaptary barlyq salada múltiksiz oryndalýǵa tıis», dedi Memleket basshysy. Onyń Ádiletti memleket qurý jolyndaǵy quqyqtyq reformasy, sonyń ishinde jurtshylyq kókeıinde kópten júrgen sybaılas jemqorlyqpen jáne ártúrli qylmyspen kúresti kúsheıtý sharalaryn qoldanǵany, azamattardyń konstıtýsııalyq quqyqtaryn qorǵaýdy nyǵaıtý maqsatymen Konstıtýsııalyq Sot qurýdy usynǵany keńinen qoldaýǵa ıe bolyp otyr. Baýyrjan Momyshuly aıtqandaı, tártipke baǵynǵan el qul bolmaıdy.
Memleket basshysy jasampazdyqty – jańarý men jańǵyrý joly sanap, Qazaqstanǵa ǵylymı-tehnologııalyq jańashyldyqty ákelip, óndiriske qosatyn jańa ári bilikti mamandardy tartýdy, sóıtip elimizdi ınnovasııanyń, jańa tehnologııanyń, tyń ıdeıalardyń, aýqymdy kapıtaldyń ortalyǵy etýdi kózdep otyrǵany kóńil súıintedi. Buryndary da shet memleketterge ketip qalǵan talantty ǵalym, bilikti maman jastarymyzdy Qazaqstanǵa qaıtarý týraly aragidik aıtylǵanymen, olardyń jemqorlyq jaılaǵan eski júıedegi elimizge orala qoımaǵany málim. Endi olar da oılanar.
Prezıdentimiz dostyq peıil, meıirimdilik jáne janashyrlyq syndy halqymyzdyń boıyna daryǵan eń asyl qasıetterdi ultymyzdy uıystyratyn qaǵıda retinde usynǵany da qazirgi jahandaný zamanynda óte mańyzdy. «Bereke basy – birlikte» degen ataly sóz aıtqan halqymyz burynǵy zamanda da, qazir de ata-babadan kele jatqan keń peıilinen tanbaı, taǵdyr jazýymen bastaryna is túsken óz aǵaıyndaryna da, ózge etnos ókilderine de baýyrlyq qushaǵyn ashyp, barymen bólise qaraılasyp keledi. Jolynan jyǵylmaıtyn márt minezdi qazaǵymyz óziniń osyndaı asyl qasıetterin saqtaı bilse, eldigi de, birligi de arta túseri haq.
Túıindeı aıtqanda, Memleket basshysy usynǵan 7 qaǵıda – biz qajettigin kópten sóz etip júrgen ulttyq ıdeologııa negizderi desek, qatelespeımiz.