Soltústik Qazaqstan oblysynyń ortalyǵyndaǵy at tóbelindeı ǵana arandatýshy toptyń «Petropavl qalasy eńbekshileriniń halyq keńesi» deıtin psevdo uıymdy qurý týraly jasaǵan málimdemesiniń beınejazbasy ótken beısenbide áleýmettik jelilerde taratylyp, qoǵamdy dúr silkindirdi. Abyroı bolǵanda, osy arandatýshylyq áreketke quqyq qorǵaý organdary dereý den qoıyp, tıisti sharalardy qolǵa aldy.
Kelesi kúni Bas prokýratýranyń baspasóz qyzmeti: «2023 jylǵy 30 naýryzda Ulttyq qaýipsizdik komıtetiniń Soltústik Qazaqstan oblysy boıynsha departamenti áleýmettik jelilerde «Petropavl qalasy eńbekshileriniń halyq keńesi» qurylǵany jónindegi beınerolıkti ornalastyrý faktisi boıynsha Qylmystyq kodekstiń 180-babynyń 2-bóligine sáıkes (Buqaralyq aqparat quraldaryn paıdalana otyryp adamdar tobynyń separatızmdi nasıhattaýy) sotqa deıingi tergep-tekserýdi bastady.
Osy kúni oblystyq Polısııa departamenti men Ulttyq qaýipsizdik komıteti departamentiniń tergeýshilerinen jedel-tergeý toby quryldy. Is boıynsha úderis prokýrorlary aıqyndaldy.
Sotqa deıingi tergep-tekserý sheńberinde jedel-tergeý is-sharalary, onyń ishinde tintý men alý júrgizilýde, sondaı-aq tıisti sot saraptamalary taǵaıyndaldy.
Qylmystyq-prosestik kodekstiń 201-babyna sáıkes ózge derekter jarııa etýge jatpaıdy. Tergeý barysy Bas prokýratýranyń baqylaýynda», dep resmı túrde habarlady. Aıtpaqshy, Qylmystyq kodekstiń joǵaryda atalǵan baby boıynsha kinálilerge bes jyldan on jylǵa deıingi merzimge bas bostandyǵynan aıyrý jazasy kózdelgen.
Bas prokýratýranyń málimdemesi petropavldyq arandatýshylardyń áreketin jappaı aıyptap, ádil ashý-yza bildirgen respýblıka jurtshylyǵyn birshama tynyshtandyrǵan tárizdi. Degenmen, qoǵamda osy keleńsiz oqıǵaǵa baılanysty qoǵamdyq birlestikter, saıası partııalar jáne jekelegen azamattar tarapynan synı da syndarly pikirler aıtý, quzyretti memlekettik organdarǵa tıisinshe talap qoıý jalǵasyp jatyr.
«Qazaqstan halqy Assambleıasy «Petropavl qalasy eńbekshileriniń halyq keńesi» dep atalatyn uıymnyń atynan shyqqan bir top adamnyń arandatýshylyq málimdemesin qatań túrde aıyptaıdy.
Biz, Qazaqstan halqy Assambleıasynyń ókilderi, Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaqtyq tutastyǵynyń myzǵymastyǵyn jáne oǵan ishki jáne halyqaralyq zańnamamen kepildik berilgenin málimdeımiz.
Bul áreketterdi memleketimizdiń konstıtýsııalyq negizderine, qaýipsizdigine, birligi men turaqtylyǵyna qarsy baǵyttalǵan, el múddesine jasalǵan opasyzdyq dep baǵalaımyz.
Biz birtutas halyq retinde qazaqstandyq qoǵamda eshkimniń arazdyq pen senimsizdik taratýyna jol bermeımiz!
Mundaı arandatýshylyqtar asa jaýapsyzdyqtyń kórinisi jáne quzyrly organdar tarapynan qatań túrde tyıylýy kerek. Kináliler sot tártibimen zań aıasynda jazalanýǵa tıis.
Qazaqstan halqy Assambleıasy azamattardy mundaı áreketterge boı aldyrmaýǵa jáne myzǵymas birligimiz ben qoǵamdyq kelisimimizdiń negizi – halqymyzǵa tán danalyqty, tózimdilikti, senim men ózara syılastyqty saqtaýǵa shaqyrady.
Qazaqstan – bizdiń ortaq shańyraǵymyz jáne biz – qaı jerde bolsaq ta súıikti Otanymyzdyń ókilderimiz, al halyqaralyq qaýymdastyq bizdi birtutas ári qýatty ult retinde tanıdy.
Biz ártúrlimiz, biraq birligimiz – áralýandylyqta. Bul qaǵıdadan biz eshqashan aýytqymaımyz», degen málimdeme jasady Qazaqstan halqy Assambleıasy.
Petropavl qalasynyń zııaly qaýymy da óz aralarynan shyqqan «shubar jylandardy» qatty sógip, olardy qoldanystaǵy zańnamaǵa sáıkes qatań jazaǵa tartýǵa shaqyryp otyr.
«Shekaranyń tutastyǵyna qol suǵý – eldiń Konstıtýsııasyn ǵana emes, halyqaralyq normalar men aktilerdi de buzýshylyq. «Halyq keńesiniń» ókilderi Qazaqstan qoǵamynyń negizderin shaıqaltyp, halyq dostyǵyna teris áser etýge tyrysty.
Osy oqıǵa, Qazaqstan Respýblıkasyn jeke memleket retinde tanymaýǵa qatysty málimdeme, «Halyq keńesi» músheleriniń ózderiniń táýelsizdigi men egemendigin jarııalaýy – shekten shyǵýshylyq dep bilemin.
Bizge óz erejelerin tanýǵa eshkimniń quqyǵy joq. Bizde zańdar, tańdaý erkindigi, zańdy Prezıdent, Úkimet, Parlament jáne birtutas shekaramyz bar. Men qaıyǵymyzdy tegis jerde teńseltip, joǵaryda atalǵan uǵymdarǵa kúmán keltiretin arandatýshylardy jaýapqa tartý kerek dep sanaımyn. Eń durysy – qylmystyq jaýaptylyqqa tartý», dep jazdy Soltústik Qazaqstan oblystyq máslıhattyń depýtaty, jýrnalıst Iýlııa Pronına áleýmettik jelidegi paraqshasynda.
«Halyq keńesi» músheleriniń ar-namysqa tıetin, múldem mıǵa qonbaıtyn pikirleri jurttyń jaǵasyn ustatty. Bul separatısterdiń málimdemesi, birinshiden, Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasyna, ekinshiden, aqyl-parasatqa qaıshy keledi. Eldegi memlekettik bıliktiń bedelin túsirý, shekaranyń tutastyǵyna qol suǵý, bizdiń óńirdiń jáne tutastaı alǵanda elimizdiń azamattary arasyndaǵy tatýlyqtyń negizderin shaıqaltý áreketi kózge uryp tur. Meniń ustanymym – bolǵan oqıǵany muqııat tekserip, osy málimdemege qatysy bar barlyq adamdy jaýapqa tartý qajet!», deıdi halyqaralyq dárejedegi sport sheberi, Ulttyq olımpıada komıtetiniń sportshy-nusqaýshysy Irına Ektova.
«Bul adamdar qoǵamǵa iritki salý, alaýyzdyq pen jekkórýshilikti týǵyzý úshin problemalyq máseleler men qıyn taqyryptardy ádeıi izdeıdi, tipti bir qaraǵanda túkke turmaıtyn nárselerdi de sóz etedi.
Dostar, osy keleńsizdikti tezirek umytaıyq! Bizdiń ortaq ta bólýge jatpaıtyn úıimiz – Qazaqstan Respýblıkasynda tatýlyqpen, dostyqpen, qýanyshpen ómir súreıik!», deıdi Soltústik Qazaqstan oblystyq Qoǵamdyq keńestiń múshesi, zańger Pavel Afanasev.
Jurtshylyq talaby oryndalyp, arandatýshylar sot arqyly qoldanystaǵy zańnamaǵa sáıkes qatań jazalarǵa tartylady dep senemiz. Áıtse de kópshiliktiń kókeıinde «Olar kimniń aıtaǵyna erdi?» degen suraq turǵany anyq.
«Bastysy – arandatýshylardyń «shamadan tys eńbegine» aqyny kim jáne qandaı aqshamen tólegenin anyqtaý: teńgemen be, grıvnamen be, rýblmen be, dollarmen be, eýromen be?..», deıdi petropavldyq qoǵam belsendisi, kásipker Aleksandr Kazansev. Quzyretti organdar osy saýaldyń jaýabyn taýyp, tasada turǵan tapsyrys berýshilerdi de jalǵannyń jaryǵyna shyǵaryp, jazaǵa tartýǵa tıis. Eger bul arandatýshylyqty shetelderdiń biriniń arnaýly qyzmeti uıymdastyrǵany áshkerelense, onda sol memleketke narazylyq notasy joldanýy qajet.
Sonymen qatar osy arandatýshylyq áreket nege Soltústik Qazaqstan oblysynda uıymdastyryldy degen saýalǵa da jaýap izdegen jón. Osy rette keıingi 23 jyl ishinde turǵyndarynyń sany 179,6 myńǵa kemip, jyl basynda nebári 534 myń adam, qalǵan halqy eń az óńirdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damý deńgeıi, ómir sapasy kóńil kónshitpeıtini, memleket qurýshy qazaq ultynyń úlesi nebári 37 paıyz ekendigi eriksiz oıǵa oralyp, tolǵandyrmaı qoımaıdy. Petropavl qalasynda bolǵan keleńsiz oqıǵanyń sebepterine tıisti memlekettik organdar jan-jaqty taldaý jasap, qorytyndy shyǵaryp, sabaq alsa, ıgi.
Máselen, qazir Qyzyljar óńirindegi aqparattyq-túsindirý, qazaqstandyq patrıotızmdi qalyptastyrý jumystaryn barynsha jandandyrý qajettigi týraly oryndy pikirler men usynystar aıtylyp jatyr. Osy oraıda ótken jyly Soltústik Qazaqstan oblysy ákiminiń áleýmettik máseleler jónindegi orynbasary hám oblystyń bas ıdeology qysqartýǵa ilikkeni, sondaı-aq Tilderdi damytý basqarmasynyń jabylǵany qısynǵa kelmeıtin negizsiz sheshimder boldy desek, artyq aıtpaspyz. Osyndaı qatelikterdi túzetip, eldiń shetindegi, jeldiń ótindegi óńirdegi ulttyq múddemizdi qorǵaýǵa baǵyttalǵan ıdeologııalyq jumysqa sony serpin beretin kez jetkeni sózsiz.