Qazirgi tańda urpaq tárbıesindegi áke rólin álsiretip almaýdyń mańyzy zor. Alaıda tal besikten bastalatyn tárbıeniń tizgini naryqtyń qatal zańyna baǵynyshty bolyp ketkeli kóp otbasyndaǵy qundylyq kók jáshikke telmirgen jańa urpaqty ósirip keledi. Sol úshin de búgingi ata-ana balaǵa beretin izgilik qasıetti aldymen óz boıyna darytyp, otbasy qundylyǵyn sanasyna sińirýi qajet. Astanada ótken «Urpaq tárbıesi – ult bolashaǵy» taqyrybyndaǵy VIII Respýblıkalyq ákeler forýmyna jınalǵandar osyndaı oı-pikirlerin ortaǵa saldy.
Alqaly jıynǵa О́zbekstan, Qyrǵyz Respýblıkasy, Tájikstan, Túrikmenstan elderiniń ókilderimen qatar Prezıdent janyndaǵy Áıelder isteri jáne otbasylyq-demografııalyq saıasat jónindegi ulttyq komıssııanyń músheleri, Parlament depýtattary, jergilikti atqarýshy organdardyń, ÚEU men BAQ ókilderi, sondaı-aq «Ákeler odaǵy» RQB-nyń delegattary qatysty.
Ákeler ınstıtýtyn damytý, otbasylyq qundylyqtar jáne óskeleń urpaqty tárbıeleý salasynda jańa tásilderdi nasıhattaý jáne qalyptastyrýdy maqsat tutqan jıynda Respýblıkalyq «Ákeler odaǵy» qoǵamdyq birlestiginiń tóraǵasy Maqsutbek Aıtmaǵanbet ákeler ınstıtýtyna qatysty máseleler bizde ǵana emes, basqa elderde de bar ekenin jetkizdi. Sondyqtan forýmda aıtylatyn usynys-tilekterden úırener tusymyz kóp bolatynyn aıtqan ol: «Ákeler odaǵy» qoǵamdyq birlestigi qazirgi kúni 12 óńirde jumys istep keledi. Uıymnyń maqsaty – ákelerdiń bala tárbıesine belsendi qatysýy, jaýapty áke bola bilýi jáne ul tárbıeleı otyryp, bolashaqta sanaly áke, azamat tárbıeleıtinimizdi nasıhattaý. Forýmnyń mańyzdylyǵy – usynylǵan pikirler erteńgi urpaqtyń tárbıesi úshin qajettiliginde. Mysaly, «Ákeler kúni» merekesi – «Ákeler odaǵy» qoǵamdyq birlestiginiń kóp jyl boıy jasap kele jatqan qoǵamdyq jumysynyń nátıjesi. Sondaı-aq biz qoǵamdaǵy jalǵyzbasty, múgedektigi bar ákelermen jumys isteımiz. Erekshe jáne múgedektigi bar balalardyń ákeleri de nazarymyzda», dedi.
Mádenıet jáne aqparat vıse-mınıstri Evgenıı Kochetov elimizdiń 20 óńirinen 100-den asa delegat qatysyp otyrǵan jıyn ákeler ınstıtýtyn damytý jáne otbasy qundylyqtaryn nyǵaıtý, otbasyndaǵy ákelerdiń rólin arttyrýǵa septigin tıgizetinin atap ótti. «Respýblıkalyq, oblystyq, qalalyq mańyzy bar ákelerdiń jyl saıynǵy forýmdary, ákeler aptalyǵyn ótkizý jaqsy dástúrge aınaldy. Balalarymyz laıyqty azamat bolyp ósip, ult bolashaǵy jarqyn bolýy úshin urpaq tárbıesine búginnen erekshe kóńil bólý qajet», degen vıse-mınıstr otbasyndaǵy berik qatynas pen syılastyq urpaq tárbıesine óz yqpalyn tıgizetinine erekshe toqtaldy.
«Úıdegi áke men ananyń bir-birine qarym qatynasynan úlgi alǵan bala erteńgi kúni sony qajetine jaratady, sanasyna sińiredi. Ákesiniń anasymen qarym-qatynasy syılastyqpen jarasqanyn nemese zorlyq-zombylyqpen aıaqtalǵanyn kórgen bala sol tárbıeni, ákesinen kórgen qarym-qatynasty óz áıeli men balalaryna úlgi etedi. Sondyqtan ortaq qundylyqtar týraly oı bólisetin, pikir almasatyn osyndaı mańyzdy forýmdardy, ákeler aptalyǵyn ótkizý ıgi dástúrge aınaldy. Balalarymyz laıyqty azamat bolyp ósip, ult bolashaǵy jarqyn bolýy úshin urpaq tárbıesine búginnen erekshe kóńil bólý qajet», dedi Evgenıı Kochetov.
BUU Halyqtyń qonystaný qorynyń Qazaqstandaǵy ókili, Túrikmenstan men Qyrǵyz Respýblıkasyndaǵy dırektory Ronnı Lındstrom ashyq dıalog pen bilim almasý ákelerdiń qoǵamdaǵy rólin arttyrýdaǵy tájirıbeni tolyqtyryp, máselelerdi tereńirek túsinýge múmkindik beretinin jetkizdi. «Qazirgi álemde ákeler dástúrli rólderden asyp túsetin qıyndyqtar men mindetterge tap boldy. Biz ákelerimiz ben er adamdarymyzdyń eskirgen stereotıpterge qarsy turǵanyn, qurmetke ıe bolǵanyn jáne barlyǵyna teń múmkindikterdi qorǵaǵanyn qalaımyz», dedi ol.
Forým aıasynda adal azamatqa tán qasıetterdi dáripteý, salamatty ómir saltyn ustaný, otbasynyń zamanaýı beınesin qalyptastyrýdaǵy BAQ-tyń orny, erekshe bala tárbıeleýdegi ákeniń, otbasynyń róli, balanyń boıyndaǵy qabiletti arttyrý taqyryptary da talqylanyp, jeke sessııalar uıymdastyryldy. «Adal azamat. Ulttyq qundylyqtar» taqyrybynda ótken sessııada sóz alǵan «Qazaq gazetteri» JShS bas dırektory, UǴA akademıgi Dıhan Qamzabekuly oqyǵandar kóp bolǵanmen, oqyǵanyn sanasyna toqyǵandar az ekenin atap ótti. «О́kinishke qaraı, qazirgi qoǵamda balanyń tárbıesinen góri, bilim alýyna kóbirek kóńil aýdaratyn ata-analardyń qatarynda besikten beli shyqpaǵan balasyn shetelde oqytýǵa shólirkep turatyn úrdis qalyptasqan. Al dúnıetanymy tolyq jetilmegen bala óz eli men jeriniń patrıoty bola almaıdy. Tálim-tárbıe berýde balalardyń tanymyna áser etetin qundy dúnıe – kitap pen gazet-jýrnal. Árbir úıdiń jeke kitaphanasynda «Qabýsnama» tursa eken deımin. Bir ustazymyz kúıingen kezde «Balanyń jetesizdigine jeti atasy kináli» deýshi edi. Budan asqan aýyr sóz joq. Sondyqtan, Ahmet Baıtursynuly aıtpaqshy, balaǵa shala-sharpy úıretkennen góri, az da bolsa durys nárseni sanasyna sińirý kerek. Ol úshin aldymen ózimizden bastaıyq, sonda nátıje bolady», dedi ol.
Is-sharada «Ortalyq Azııanyń er-azamattary» kitabynyń tusaýkeseri ótti. Áńgimeler jınaǵynda avtorlar qazirgi qoǵamdaǵy er azamattarǵa tán qasıetter men áke bolýdyń ártúrli qyrlary týraly aıtylǵan. Jınaq BUU halyq qonystaný salasyndaǵy qory (UNFPA) shyǵarǵan «Erlerge arnalǵan nusqaýlyq. Sanaly áke qandaı bolý kerek?» atty ádistemelik quralyna beıimdelip jasalǵan.
Forým qorytyndysy boıynsha ákeler ınstıtýtyn damytý jáne osy saladaǵy qordalanǵan máselelerdi sheshý jóninde usynymdar men sarapshylar pikirleriniń jıyntyǵy ázirlenip, múddeli memlekettik organdarǵa oryndaý úshin joldandy. Aıta ketý kerek, forým Prezıdent janyndaǵy Áıelder isteri jáne otbasylyq-demografııalyq saıasat jónindegi ulttyq komıssııasynyń uıytqy bolýymen, Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi, «Ákeler odaǵy» RQB, sondaı-aq BUU-nyń Qazaqstandaǵy Halyqtyń qonystanýy salasyndaǵy qorynyń (IýNFPA) tehnıkalyq qoldaýymen ótkizildi.