Adam quqy jáne qoǵamdaǵy ádilettilik

Adam quqyqtary jónindegi ýákil keń­sesi, Prezıdent janyn­da­ǵy Adam qu­qyq­­tary jónindegi komıssııa, Syrtqy ister mı­nıstr­ligi, Qazaqstandaǵy kóshi-qon jó­­nindegi halyqaralyq uıym jáne BUU Damý baǵdarlamasy, son­daı-aq EQYU uıym­dastyrǵan kezdesýge Parlament de­pýtat­tary, memlekettik organdar men ha­lyq­aralyq uıymdary, ÚEU ókilderi, túrki memleketteri­niń ombýdsmenderi, qo­ǵam­dyq pikir kóshbasshylary jáne sarap­shy mamandar jınaldy.

Qazaqstandaǵy Adam quqyq­tary jónin­degi ýákil Artýr Las­taev alǵy­sózinde atap ótken­deı, forým BUU-nyń «Adam quqyq­tary 75» jahandyq bastamasyn qoldaý maqsatynda uıym­das­ty­ry­lyp otyr. «Adam quqyq­tary­nyń jalpyǵa birdeı deklara­sııasy qundylyqtarynyń orasan zor álemdik mańyzdylyǵyn, olardyń elimizdiń jáne búkil adamzattyń damýyndaǵy rólin, quqyq qorǵaý mekemeleriniń ja­han­dyq ornyqty damýǵa qosqan úlesin eskere otyryp, konferen­sııa jumysyn Prezıdent te qup­ta­dy», dedi A.Lastaev. Sondaı-aq spıker byltyr júrgizilgen kons­tıtýsııalyq refor­ma quqyq qorǵaý ınstıtýttaryn nyǵaı­týǵa sept­es­kenin atap ótti. Onyń sózin­she, adam qu­qyqtaryn sot arqyly qor­ǵaý­dyń tıim­diligi asa mańyzdy. Ádil sot isin júrgizý quqyǵy adam­nyń negizgi quqyq­tarynyń biri sanalady. «Sol sebep­ten adam quqyqtarynyń qorǵalý dárejesi jáne onyń tutastaı alǵanda qu­qyq­tyq sharalardyń tıimdiligin qabyldaýy ulttyq sot rásimderiniń qoǵamnyń halyqaralyq standarttary men úmitterine sáıkestigine baılanysty», dedi ombýdsmen.

Memleket basshysynyń atynan sóz al­ǵan Prezıdent janyn­daǵy Adam quqyqtary jónindegi komıssııanyń tóraǵasy Igor Rogov: «Keıingi jyldary elimiz­de demokratııa men quqyq ústem­di­giniń qundylyqtary­nan týyn­daıtyn aýqymdy ózgerister júze­ge asyryldy. Júrgizilgen re­for­malar­dyń nátıjesinde bı­liktiń zańnama­lyq tarmaǵy kú­sheıtildi, saılaý júıesiniń pro­por­sıonaldy-majorıtarlyq mo­­deli engizildi. О́lim jazasyn to­ly­­ǵymen joıý mańyzdy qadam boldy. Konstıtýsııalyq sot óz jumysyn bastady. Oǵan qazir barlyq azamattar tikeleı júgine alady. Ombýdsmenniń ókilet­tik­teri edáýir keńeıtildi, onyń ár óńirde ókildikteri paıda boldy. Qazaqstan adam quqyqtary men bos­tandyqtaryn qorǵaý jú­ıesin ny­ǵaı­tý, elde zańdylyq pen tártipti qam­tama­syz etý jó­nin­degi dáıekti jáne keshen­di ju­mysty jalǵastyrady. Bul – mem­­lekettik saıasatymyzdyń ne­gizgi basymdyqtarynyń biri», dedi.

Konstıtýsııalyq sot tóraǵasy Elvıra Ázimova sózin: «Bıyl adam quqyqtary taqyrybynyń ózi «Barshaǵa qadir-qasıet, teńdik jáne ádilettilik» uranymen súıemel­denetinin atap ótkim keledi» dep bast­ady. Onyń aıtýynsha, bul iske asyry­lyp jatqan jobalardyń basynda tur­ǵan jumysty kórsetedi. Tájirıbe kórset­kendeı, kez kelgen ekonomıkalyq, áleý­met­tik joba árdaıym qoǵamnyń jáne bel­gili bir adamnyń múddelerin eskerý qajet­tiligimen birge júredi.

Budan keıin kezdesýge jınal­ǵan­dar úsh negizgi sessııaǵa qaty­syp, kún tártibindegi ózekti máse­le­ler boıynsha pikir almasty. Onyń ishinde adam quqyqtary sala­syndaǵy halyqaralyq standart­tardy ult­tyq zańnamaǵa en­gi­zý tájirıbesi, ádil sot isin júr­gizý jáne sot tóreligine qol jet­­kizý qu­qyǵyn iske asyrý men Parıj qaǵı­dattary kontekstinde quqyq qorǵaý ınstıtýttaryn ınstı­tý­sıo­naldyq damytý jáne nyǵaıtý da bar.