Mártebeli muǵalim

Ol mektep tabaldyryǵynan attap, saýatyn ashysymen aýyl kitaphana­syndaǵy ertegi-dastandar men balalarǵa arnalǵan kórkem shyǵarmalardyń bárin bastaýysh synyptarda oqyp taýysqan. Sondyqtan bolar joǵary synyptarda qazaq tili men ádebıeti pánderiniń muǵalimi Qaqyjan Beısenovtiń súıikti shákirtiniń biri boldy. Bolashaqta sol ustazy sııaqty muǵalim bolýdy armandady. Alaıda keńes ókimeti tusynda elimizdiń soltústik óńirlerinde qazaq mektepteri birinen soń biri jabylyp, oryssha oqytýǵa kóshirilip jatqandyqtan, Dáýqara aýylyna jaqyndaý ornalasqan Kókshetaý men Petropavl qalalaryndaǵy pedagogıka ınstıtýttary qazaq tili men ádebıeti muǵalimderin daıarlaýmen aınalysqan joq. Al ondaı joǵary oqý oryndary bar shalǵaıdaǵy Qaraǵandy jáne Almaty qalalaryna baryp, oqýǵa túsýge Qasymnyń otbasylyq jaǵdaıy múmkindik bermedi. Amalsyzdan Kókshe­taý qalasyndaǵy aýyl sharýashylyǵy tehnıkýmyna oqýǵa túsip, ınjener-mehanık mamandyǵyn alyp shyqty.

Keńsharda qaýipsizdik tehnıkasy jónindegi ınjener bolyp istep júrgen kezinde respýblıkamyz óz egemendigin jarııalap, soltústik óńirlerde ana tilimizdi qaıta órkendetý sharalary qolǵa alyna bastady. 1991 jyly Kók­she­taýdaǵy Sh.Ýálıhanov atyndaǵy pedagogıka ınstıtýtynda qazaq tili men ádebıeti fakýlteti ashyldy. Osy jaǵymdy habar qulaǵyna tıisimen keýdesindegi bala armany qaıtadan atoılap shyǵa keldi. Dereý atalǵan fakýltettiń syrttaı oqytý bólimine qujat tapsyrdy.

Sóıtip, ustazdyq jolyn 35 jasynda bastaıdy. Tek sabaq berýmen shek­tel­meı, óleń jazyp, Qojabergen jy­raý, Maǵjan Jumabaev jáne Ǵabıt Músirepovtiń mereıtoılaryna arnal­ǵan oblystyq músháıralardyń júl­degeri atandy. Buǵan qosa aýyl bala­larynyń boıyndaǵy aqyndyq pen aıtys óneriniń kózin ashýǵa tyrys­ty. «Orynbaı, Aqan seri, Úkili Yby­raı, Musa, Kákimbek syndy aqıyq aqyndar shyqqan Aıyrtaý óńirinde aqyndyq pen aıtys óneri umyty­la bastaǵany namysymdy qamshylady. Osy olqylyqtyń ornyn toltyrý úshin Dáýqara orta mektebiniń janynan Aqyndyq mektep ashtym. Nátıje­sinde, shákirtterim Aıyrtaýdyń da, Qy­zyl­jar­dyń da atyn shyǵara basta­dy», de­di Qasym Nurǵalıuly. Ol us­taz­dyq etken 32 jyl ishinde 25 shá­kir­ti ózi­niń jolyn qýyp, qazaq tili men áde­bıeti pánderiniń muǵalimi atan­ǵan eken. Qazirgi kezde 5 oqýshysy osy ma­man­dyqty memlekettik grant arqy­ly meńgerip júr. Aýyl ustazynyń «Shy­­ǵar­mashylyq jumystar arqyly oqý­shy­lardyń til mádenıetin damytý» taqyrybyndaǵy ádistemesi 2018 jyly oblys mektepterine taratýǵa usynylǵan.

«Men ádebıetten góri matematıka pánin súıip oqyp, óskende prokýror bolýdy armandap júr edim. Biraq Qasym ustazym meni besinshi synyptan aqyndyqqa tárbıeledi. Sózdik qorymdy baıytý úshin kórkem shyǵarma oqytyp, qıssa-dastan­dar­dy, óleń-jyr­lardy jattatqyzdy. Baıqaýdan júlde­ger bolyp kelsem de, toqmeıilsip ketpesin dep, únemi qarsylastarymdy maqtap, meni qaırap otyrdy. Aqyndyq ónermen qatar, ómirde jaqsy men jamandy, paıda men zııandy, obal men saýapty aıyrýdy úıretti. «Júregińde óleńiń barda, árdaıym ornyń tórde bolady» degen sózin qazir eldiń yqy­lasyna bólenip, qoshemetin kórip júrgen kezde túsindim», deıdi Qasym Nurǵalıevtiń shákirti, muǵalim, aıtys­ker aqyn, «Qazaq tili» Halyqaralyq olımpıadasynyń jeńimpazy Muham­med Qońqaev.

Ol – týǵan aýylynyń kókeıkesti másele­lerin sheshýge de aıanbaı atsaly­syp júrgen belsendi azamat. Máse­len, Dáýqaradan aýdan ortalyǵy – Saýmalkólge baratyn avtomobıl jolyn kúrdeli jóndeýden ótkizý máselesin bılik organdarynyń aldynda talaı kóterip, aqyry oń sheshilýine qol jetkizdi. Aýyldaǵy alqaly jıyndarda sóz bastaýshy da – Qasym Nurǵalıuly. Orny – árdaıym tór. Jýyrda oǵan Aıyrtaý aýdanynyń Qurmetti azamaty ataǵy berilgendigi de – laıyqty qurmet. Al mektep basshylyǵy búginde jasy jetpiske taıap, aýyl aqsaqaly atanǵan ardaqty ustazdy zeınet demalysyna jiberýge qııar emes.