Elordada búkil álemdik tarıhı mańyzdy zor oqıǵa – Shanaqqala jeńisine 109 jyl tolýyna oraı fotokórme ótti. Tarıhı taǵylymy mol is-shara Iýnýs Emre atyndaǵy túrik mádenıet ortalyǵy men Qarýly kúshterdiń Memlekettik Áskerı-tarıhı murajaıy birlese otyryp, Túrkııanyń Qazaqstandaǵy Elshiliginiń qoldaýymen uıymdastyryldy. Kórmege Túrkııanyń Bas qolbasshylyq muraǵatynan alynǵan 40-qa jýyq tarıhı soǵysty aıshyqtaıtyn fotolar qoıyldy.
Is-sharanyń ashylý saltanatyna Qorǵanys mınıstrligi Tárbıe jáne ıdeologııalyq jumystar departamentiniń bastyǵy, ádilet polkovnıgi Tileýhan Basqojaev, Túrkııanyń Qazaqstandaǵy elshisi Mustafa Kapýdjy Parlament depýtattary jáne zııaly qaýym ókilderi qatysty.
Ádilet polkovnıgi Tileýhan Basqojaev Shanaqqala shaıqasyndaǵy Jeńis túrik halqyn biriktirip, olardyń boıyna bolashaqqa degen senim uıalatqanyn atap ótti.
«109 jyl buryn Túrkııa óz tarıhyndaǵy eń aýqymdy ári qandy shaıqastardyń birinde tarıhı jeńiske jetti. Bul oraıda odaqtastardyń áskerin oısyrata jeńgen uly qolbasshy, dáýirdiń kóshbasshysy Mustafa Kemal Atatúriktiń rólin atap ótkim keledi. Búgingi fotokórme – túrik jaýyngerleriniń jeńilmeıtin rýhyn, erligi men qaharmandyǵyn beıneleıtin kórneki tarıhı qural. Bul is-shara eki el arasyndaǵy mádenı-tarıhı baılanystardy nyǵaıtýǵa yqpal etetinine senimdimin», dedi ol.
О́z kezeginde Tótenshe jáne О́kiletti elshi Mustafa Kapýdjy kórmeni uıymdastyrýǵa kómek kórsetken Qorǵanys mınıstrligine jáne Qazaqstan Qarýly Kúshteriniń memlekettik tarıhı-áskerı murajaıyna alǵysyn bildirdi. Sondaı-aq kórmeniń ótýine muryndyq bolǵan Iýnýs Emre ınstıtýty men TRT arnasyna da rızashylyǵyn jetkizdi.
«1915 jyldyń 18 naýryzy – túrik erligi tarıhyndaǵy eń qurmetti de jarqyn betterdiń biri. Bul jeńis túrik ultynyń bolmys jolyndaǵy kúresiniń belgisi, batyldyq, qaısarlyq jáne otanǵa degen súıispenshilikke toly rýhtyń shynaıy kórinisi.Túrik halqy Shanaqqaladaǵy qaıtalanbas kúrestiń arqasynda barsha japa jekkenderge úmit bolyp, al kóptegen otar elder Shanaqqaladan keıinirek bizdiń azattyq soǵysymyzdan alǵan shabytpen óz kúresterin bastady. Osy turǵydan alǵanda Shanaqqala jeńisi – túrik halqynyń emes, Balqannan Afrıkaǵa, Eýropadan Azııaǵa deıingi 100 mıllıondaǵan baýyrlarymyzdyń ortaq jeńisi», dedi.
Sondaı-aq ol kórmege qoıylǵan fotosýretter uly jeńiske jetý jolyndaǵy oqıǵalardy eske túsirýmen qatar, batyrlyq dastanyn keleshek urpaqqa jetkizýge kómegin tıgizetinin tilge tıek etti. Túrkııa men Qazaqstan arasyndaǵy dostyq jáne baýyrlastyq baılanystar osyndaı shara arqyly kórinis berip, tamyryn tereńdete túsetinin aıta kelip: «Baýyrlas qazaq halqynyń Shanaqqala jeńisiniń mańyzdylyǵyn túsinýi jáne bul jeńistiń túrik ulty úshin qanshalyqty qundy ekenin baǵalaýy biz úshin úlken qýanysh», dedi.
Májilis depýtaty Abzal Quspannyń aıtýynsha, kezinde bul soǵysty búkil álem baqylap otyrdy. Sol kezeńde barlyǵy túrikter Antanta elderin jeńe almaıdy dep oılaǵan. Biraq túrik jaýyngerleriniń myzǵymas rýhy túrik halqynyń tarıhynda ǵana emes, álemdik tarıhta da «altyn áriptermen» jazylýǵa alyp keldi.
Túrik mádenıet ortalyǵy dırektorynyń mindetin atqarýshy Almagúl Isına: «Kórmege qatysqan jastar jeńis týynyń qandaı jolmen keletinin túsinip jatyr. Mysaly, bul jolda túrik halqy myńdaǵan zııaly qaýymynan aıyryldy. Osy maıdanda Anadoly men Ystambuldan aǵylǵan 400 myńǵa jýyq erikti áskerdiń 250 myńy táýelsizdik jolynda jandaryn pıda etti. Shanaqqala jeńisinen keıin ult-azattyq kúres jalǵasyp, 1923 jyly 29 qazanda Mustafa Kemal Atatúrik basshylyǵymen Túrkııa Respýblıkasy quryldy. Osy turǵydan alǵanda Shanaqqala jeńisiniń ult irgetasynyń qalaýdaǵy róli orasan. Túrik halqynyń ult-azattyq kúres jolyndaǵy tarıhymen tanysqysy keletinder bolsa, kórmege qoıylǵan fotosýretterdi 20 naýryzǵa deıin tamashalaı alady», deıdi.
Saltanatty is-sharada Qazaqstan Qarýly kúshteri Ulttyq áskerı-patrıottyq ortalyǵynyń Ortalyq áskerı orkestri «Amangeldi Imanov» marshyn oryndady. Al «Beles» toby «Shanaqqala áni» men shaıqasqa qatysqan kókórim jastarǵa arnalǵan «15 jasar bozbala» shyǵarmalaryn halyq nazaryna usyndy.