О́nerge qurmet – elge qurmet

– Mádenıet pen óner – el ómirindegi óte mańyzdy sala. О́ner – ulttyń jany, al má­denıet – rýhanı kelbeti. Bul qos qun­dy­lyq­ty órkenıetimizdiń ózegi deýge bola­dy. Ony saqtap, baıyta túsý – ortaq pa­ryz. Ábish Kekilbaıuly «Mádenıet tarıhy – túptep kelgende, adamzat tarıhy» degen. Qazaq­tyń bitim-bolmysyn onyń tól óneri­nen kórýge bolady, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Memleket basshysy mádenıet pen ónerdi damytý memleketimiz úshin negizgi basymdyqtyń biri sanalatynyn jetkizdi. Sonymen qatar ult rýhanııa­tyn jańǵyrtý isine qatysty naqty sharalar qolǵa alynyp jatqanyn atap ótti.

– Byltyr Mádenı saıasattyń 2029 jylǵa deıingi tujyrymdamasyn qabyl­dadyq. Búginde memleket osy mańyzdy sala­nyń ınfraqurylymyn jan-jaqty da­mytýǵa basa mán beredi. Tek keıingi úsh jylda el aýmaǵynda 700-den astam ǵı­marat­qa jóndeý jumystary júrgizilip, 168 jańa nysan salyndy. Mádenıet jáne óner mekemelerin jabdyqtaý deńgeıi birtindep jaqsaryp keledi. Keıingi otyz jylda alǵash ret beıindi oqý oryndary men memlekettik konsert uıymdaryna mýzykalyq aspaptar satyp alýǵa bıýdjetten qarjy bólindi, – dedi Prezıdent.

Qasym-Jomart Toqaev Muhtar Áýezov atyndaǵy Qazaq ulttyq drama teatrynyń ǵımaraty jaqynda tolyqtaı qaıta jańǵyrtylatynyn aıtty. Bul jumys atalǵan óner ortalyǵynyń 100 jyldyq mereıtoıyna oraı, ıaǵnı 2026 jyly aıaqtalady.

– Byltyr meniń Jarlyǵymmen elimizdegi irgeli mádenıet ordalaryna «ulttyq» jáne «akademııalyq» mártebe berildi. Bul sheshim óner ujymdarynyń shyǵarmashylyq órisin keńeıtip, olardyń kásibı turǵyda shyńdala túsýine jol ashatyny sózsiz. Osy baǵyttaǵy jumys bıyl da jalǵasady, – dedi Prezıdent.

Memleket basshysy elimizdegi eń basty úsh mýzeıge ulttyq mártebe beriletinin jetkizdi.

– Qazirgi zaman talabyna saı mýzeı qoǵam sanasyn jańǵyrtýǵa zor yqpal etetin ozyq ınstıtýtqa aınalýy kerek. Sol arqyly jas urpaq tól tarıhymyz ben salt-dástúrimizdi tereń tanyp, odan taǵylym alýy qajet. Jalpy, elimizde tarıhı-mádenı murany saqtaý jáne molaıtý maqsatynda aýqymdy ári úzdiksiz jumys júrgizilip keledi. Uzaq jyldan beri alǵash ret jaqynda materıaldyq emes mádenı muranyń Ulttyq tizbesi aıtarlyqtaı keńeıdi. IýNESKO-nyń materıaldyq emes mádenı muralar tizimine bizdiń «salbýryn» jáne «betashar» sııaqty ulttyq dástúrlerimizdi engizý máselesi pysyqtalyp jatyr, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Memleket basshysy mádenıet pen óner adamdary tarıhı úrdistiń aldyńǵy she­bin­de júrip, sol arqyly ultymyzdyń qar­qyn­dy damýyna yqpal etetinin atap ótti.

– Sizder óz shyǵarmashylyqtaryńyz arqyly halqymyzdyń biregeı bolmysy­nyń jańa qyryn ashasyzdar. Azamat­tardyń jasampaz qýatyn oıatasyzdar. Sondyqtan memleket shyǵarmashylyq ókilderiniń bedelin arttyrý úshin tıisti sharalardy qabyldaıdy. Mádenıet jáne arhıv isi qyzmetkerleriniń jalaqysy aıtarlyqtaı kóbeıdi. Meniń tapsyrmammen Halyq ártisi jáne Halyq jazýshysy ataǵy qaıta berile bastady, – dedi Prezıdent.

Qasym-Jomart Toqaev halqymyz daryndy ul-qyzdaryn qashanda qadirleı bilgenine nazar aýdaryp, Astanadaǵy Qazaq ulttyq óner ýnıversıtetine Kúlásh Baıseıitovanyń esimin berý týraly sheshim qabyldaǵanyn jetkizdi.

– Bul – áıgili ánshige kórsetilgen zor qurmet ári erekshe ónerimen tarıhta qalǵan tulǵalarǵa el yqylasynyń aıryqsha belgisi. Túptep kelgende, muny tarıhı ádildikti qalpyna keltirý dep túsingen jón. Aǵa býynnyń ónerdegi jolyn qazirgi jastarymyz da laıyqty jal­ǵas­ty­ryp keledi. Osy sabaqtastyqty saq­taý óte mańyzdy, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Prezıdent búginde kóptegen jas ónerpazdar erekshe darynymen búkil álemdi tańǵaldyryp jatqanyn atap ótti. Bul oraıda Memleket basshysy Dımashtyń biregeı ónerine tánti bolǵan túrli eldiń azamattary Qazaqstannyń Ánuranyn shyrqap, kók týyn jelbiretip júrgenin aıtty.

– О́ner – tárbıe quraly. Men Ult­tyq quryltaıdyń otyrysynda ult bola­shaǵyna qaýip tóndiretin bes kesel týra­ly aıttym. Qoǵamdy osy keselderden ta­zar­týǵa mádenıet qaıratkerleri zor úles qosyp keledi. Lýdomanııa men nasha­qor­lyqtyń zııanyn ashyp kórsete­tin tyń týyndylar shyǵyp jatyr. Bul – óte durys bastama, – dedi Prezıdent.

Memleket basshysynyń aıtýynsha, mádenıet salasynyń ókilderi halyqtyń rýhanı qalqany bolýǵa tıis. Sondaı-aq Prezı­dent olardyń jas urpaqty jasam­paz­­dyqqa, jańashyldyqqa úıretýge, bir­likti nyǵaıtýǵa, ónimdi eńbek etýge baýlýǵa belsene atsalysatynyna senim bildirdi.

– Sizder mádenıet pen óner jolyna adal bolyp, qajyrly eńbek etip kelesizder. Oǵan búkil el kýá. О́ner adamy úshin eń qundy marapat – halyqtyń ystyq yqylasy. Men tól mádenıetimizdi damytýǵa mol úles qosyp júrgen bir top azamatty marapattaý týraly sheshim qabyldadym. Mádenıet salasynda erekshe orny bar 7 irgeli ujym bıyl mereıli beleske jetip otyr. Sondyqtan búgin negizinen osy mekemelerdiń qyzmetkerlerine joǵary memlekettik marapat tapsyrýdy jón kórdim, – dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Sonymen qatar jıynda Qurmanǵazy atyndaǵy Qazaq ulttyq halyq aspaptar orkestriniń dırıjeri Jeksen Aısyn, A.Jubanov atyndaǵy daryndy balalarǵa arnalǵan respýblıkalyq qazaq mamandandyrylǵan mýzykalyq mektep-ınternatynyń aǵa oqytýshysy Murat Bısenǵalıev sóz sóıledi.

Jıynda Prezıdent birqatar azamatty memlekettik nagradalarmen ma­ra­pattady. Atap aıtqanda, «Parasat» ordenimen Tikishev Temir – A.Jubanov atyndaǵy daryndy balalarǵa arnal­ǵan respýblıkalyq qazaq mamandan­dyrylǵan mýzyka mektep-ınternatynyń oqytýshysy marapattaldy.

«Qurmet» ordenimen Asqarov Azamat Asqaruly – Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq opera jáne balet teatrynyń ártisi;

Ahatov Asylbek Qusymuly – Qurmanǵazy atyndaǵy Qazaq ulttyq halyq aspaptar orkestriniń ártisi;

Ábildına Ǵaınıjamal Baıkárimqyzy – T.Júrgenov atyndaǵy Qazaq ulttyq óner akademııasynyń professory;

Jolmuhamedova Aıjan Abylaıhan­qyzy – A.Jubanov atyndaǵy daryndy balalarǵa arnalǵan respýblıkalyq qazaq mamandandyrylǵan mýzyka mektep-ınternatynyń oqytýshysy;

Karmenova Toǵjan Janatqyzy – A.Seleznev atyndaǵy Almaty horeo­grafııalyq ýchılıshesi dırektorynyń orynbasary;

Qaldybaeva Gúljan Aqmádıqyzy – Á.Qasteev atyndaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik óner mýzeıiniń sýretshi-restavratory;

Qulysh Qapash Qabykenqyzy – Qazaq ulttyq óner ýnıversıtetiniń professory;

Medeýbaeva Svetlana Magnıtqyzy – A.Seleznev atyndaǵy Almaty horeo­grafııalyq ýchılıshesiniń bólim basshysy;

Moldasheva Gúlzıra Bákirqyzy – Á.Qasteev atyndaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik óner mýzeıiniń bas qor saqtaýshysy;

Murtazına Qarlyǵash Tókenqyzy – «Aıgúl» VAA vokalısi;

Nasırova Gúlbahar Qasymqyzy – Q.Qojamııarov atyndaǵy respýblıka­lyq memlekettik akademııalyq uıǵyr mýzykalyq komedııa teatrynyń bólim meńgerýshisi;

Toqjanov Tólepbergen Tórahmetuly – Qurmanǵazy atyndaǵy Qazaq ulttyq konservatorııasynyń professory marapattaldy.

«Eren eńbegi úshin» medalimen Aqpasova Bátesh Rahmetjanqyzy – Qazaqstan Respýblıkasynyń ulttyq mýzeıiniń qyzmet basshysy;

Bısenǵalıev Murat Qumarǵalıuly – A.Jubanov atyndaǵy daryndy bala­larǵa arnalǵan respýblıkalyq qazaq mamandandyrylǵan mýzyka mektep-ınternatynyń aǵa oqytýshysy;

Jabaeva Álııa Shúıinsháliqyzy – Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq opera jáne balet teatry rejısserdiń kómekshisi;

О́mirbekova Marına Sergeevna – Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq opera jáne balet teatry akkompanıator-konsertmeısteri marapattaldy.

«Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri» qurmetti ataǵy Qurmanǵazy atyndaǵy Qazaq ulttyq halyq aspaptar orkestriniń dırıjeri Aısyn Jeksen Qýanulyna;

A.Jubanov atyndaǵy daryndy balalarǵa arnalǵan respýblıkalyq qazaq mamandandyrylǵan mýzyka mektep-ınternatynyń oqytýshysy Aqmoldaev Saıan Dosmahambetulyna;

Abaı atyndaǵy Qazaq ulttyq opera jáne balet teatrynyń bas hormeısteri Temirbekova Álııa Janábilqyzyna berildi.