Ánshi taǵdyry – áninde

Janyńdy jadyratar ánderdi, ánshini tyńdaǵan kezder esh­qa­shan da esten ketpeıdi. Án de, ánshi de rýhanı qazyna ǵoı. Bizdiń urpaq, HH ǵasyrdyń 60-70-jyldarynda aǵa býyn ánshiler ónerin tyńdap, olardyń oryndaý sheberligin sanamyzǵa quıyp óstik. Bul úrdis keıingi 80-90-jyldarda da jalǵasyn tapty. Jasóspirim kezimizde aýdan or­talyǵyndaǵy, aýyldaǵy máde­nıet oshaqtaryna alystaǵy ásem qalamyz Almatydan ánshiler, kúı­shiler, bıshiler gastroldik saparmen jıi-jıi keletin. Olar óz ónerlerin kórsetip, shalǵaıdaǵy ánsúıer qaýymnyń ystyq yqyla­syna bólenetin. Qazir oılap otyrsam, sol alystaǵy aýyl sahnasynan óner kórsetken aǵa býyn ókil­deriniń úni qulaqta, beıneleri kóz al­dymda. Olardyń qatarynda Qalı Jantileýov, Ǵarıfolla Qurman­ǵalıev, Baıǵalı Dosymjanov, aǵa­ıyndy Rıshat jáne Músilim Abdýl­lınder, Nurǵısa Tilendıev, Ázı­dolla Esqalıev, Baqyt Qaraba­lına, Lázzat Súıindikova, Baqyt Áshimova, Zeınep Qoıshybaeva... osylaı esim­derin jalǵastyra berýge bolady. Qazirgi ardaqty aǵa býyn ánshi­lerim­iz – bulbul úndi Bıbigúl Tóle­genova, Eskendir Hasanǵalıev, Nurǵalı Núsipjanov, Sara Tynysh­tyǵulova, keıingi orta býyn ókili Roza Rymbaeva, Álibek Dinishev, Altynbek Qorazbaev, «Dos-Muqa­san» vokaldi-aspaptar ansambli, t.b. ónerlerin sahnadan birneshe márte kórip tyńdasaq ta olardyń ánderine, ánshilik ónerine degen yntyq sezimder esh ortaımaıtyny belgili. Tek aramyzda júrgen óner sheberleriniń sol jyldardaǵydaı alystaǵy ánsúıer qaýym men gast­roldik saparlarda júzdesýi sırep, jurt­shylyqpen arasy alystap barady. Buǵan ortalyqtaǵy nemese qalalyq ónersúıer qaýymdy qosyp otyrǵanym joq. Alys aýyl­dardaǵy tyńdarmandar bel­gili óner sheber­­leriniń án-bıine shólir­kep, júzde­se­tin, kezde­setin kún bola ma eken deıdi. Ár adam­nyń óz ánshisi bolady. Men úshin sondaı shyn óner juldyzy Sara Tynyshtyǵulova der edim. Máskeýde 1967 jyly shilde aıyn­­da sol kezdegi Odaq astanasy­nyń M.Gorkıı atyndaǵy ortalyq máde­nıet jáne demalys baǵyndaǵy jaz­ǵy «Jasyl teatr» sahnasynan qazaqtyń halyq ániniń ásem sazy tógilip turyp edi. Talǵampaz más­­keýlik án­súıer qaýym alqyzyl kóı­lek kıgen qaratory qazaq qyzy­nyń qońyr úndi ásem ánin bar yntasy­men tyńdap otyrdy. Ol sol jyl­dar­da­ǵy Qazaqstannyń dástúrli mádenı kún­derine qatysýshy «Qazaq­kon­sert» birlestiginiń jas oryn­daý­shysy Sara Tynysh­ty­ǵulova bolatyn. Iá, Sara da barsha zamandastary sııaqty án álemine qyzyǵa umtylǵan tusy edi. О́zi dúnıege kelgen burynǵy Taldyqorǵan (qazirgi Almaty) oblysy Bórlitóbe aýdanyndaǵy Lepsi ózeniniń jaǵasy – jer jánnaty Jetisý ánge degen qumarlyǵyna tabıǵı úılesim taýyp ónerge erte jetelegen eken. Bastaýysh synypta oqyp júrgende-aq mektep sahnasyna shyǵýy – úlken ónerdiń alǵashqy soqpaǵyna túsýine jol ashypty. Ulandar (pıonerler) sletinde «Otan» ánin sátti oryndap úzdik ónerpaz atanypty. Mektepti bitirip, alystaǵy aýyldan ásem Almatyǵa kelip, fılarmonııada ataqty ánshi Jamal Omarova syny­bynda oqyp, án álippesin úıre­nip tanylǵan eken. Sol jyldary jazylǵan uly sazger Shámshi Qal­daıaqovtyń «Meniń Qazaqstanym» ániniń alǵash tusaýyn kesken ánshi  ustazy Jamal Omarova bolsa, Sara da sol jyldary bul ataqty ándi óz repertýaryna engizipti. Sara ótken ǵasyrdyń 60-jyldary Máskeýdegi Búkilodaq­tyq estrada stýdııasyna qabyl­danyp, mýzykalyq bilimin jetildiredi. Ustazy – Reseı halyq ártisi Irma Iаýnzem. Sara: «Ustazym dúnıejúzi halyqtarynyń 60-tan astam tilinde án aıtatyn, so­nyń synybynda oqyp 20-dan asa tilde án salýdy úırenýim men úshin úlken óner jetistigi edi», deıdi. Men ózim súıip tyń­daıtyn ánshi týraly derekterdi jınap júre­min. Sebebi, rýhanııat sala­sy­nyń ókilderi ult qazynasy ǵoı. Máskeý estrada stýdııasynan keıin Sara Tynyshtyǵulovanyń oryndaýshylyq sheberligi qazaq án ónerine jańa yrǵaq ákelip, naǵyz estrada ánshisi retinde úlken bıikke jeteledi. 1968 jyly Bolgarııanyń astanasy Sofııada ótken jastar men stýdentterdiń Búkildúnıejúzilik festıvaline qatysyp, laýreat atandy. Sara, sonymen birge, bir­­neshe túrkitildes halyqtardyń, atap aıt­qanda, ıakýt, qyrǵyz tele­fılm­derine túsýge shaqyrtý alyp, óz sózi­men aıtqanda «túsi qońyr ulttar beı­nesindegi keıip­k­erlerdi» oryndap, óz sheber­ligin shyńdaı tústi. Qazaq ónerinen naǵyz shoqjul­dyzdaı jarqyrap oryn alatyn, jastardyń estradalyq «Gúlder» ansambline ol óz úlesin qosty. An­sambl jetekshisi Gúljıhan Ǵalıeva Saradaı talantty ánshini der kezinde tanyp, óz baýyryna aldy. Sol jyldardaǵy «Gúlder» qazaq óneriniń, qazaq sahnasynyń jalyn­daǵan jastyq shaqtyń dýman­­datqan qýanyshy men mere­kesi bolatyn. Ánshi Sara sah­naǵa shyqqanda, zal toly kórermenderdiń yqylasy men qoshemet kórsetýi bólek edi. Men úshin Sara áli de sol jyldardaǵy jastyq qalpynda qalǵan sııaqty. 1968 jyly Sara «Jastyq shaq jol boıynda» atty ansamblimen Batys Qazaqstan oblysyna gastroldik saparmen keldi. Oblys ortalyǵy Oralda, aýdandarda da bolyp bir­neshe óner keshin ótkizdi. Sol kúnderi qarasha aıynyń sońyna taman aýdan ortalyǵy Jympıty kentinde bolyp, konsertin berdi. Úlken shabytpen ótken konsertten soń, ánshimen kezdesip, qolymdaǵy arnaıy alyp kelgen kitabyma qoltańba jazǵyzyp aldym. Onda: «Joldyǵalı! Oqýda úzdik bolyp, bolashaqta úlken tabystarǵa jetýińe tilektes apań Sara Tynyshtyǵulova Jympıty poselkesi. 24 noıabr. 1968». – dep jazyp qolyn qoıǵan edi. Bul avtograf men úshin qymbat sanalatyn, kóp­tegen aqyn-jazýshylar óner she­ber­leriniń qoltańbasy jazylǵan óz­ge de kitaptarym arasynda qımas ta qym­bat estelik retinde saqtaýly tur. Ánshi 70-jyldardyń ortasynda óz aldyna derbes «Jalyn» atty vokaldi-aspaptar ansamblin uıymdastyryp, jeke konserttik baǵdarlamalar boıynsha óz shyǵar­mashylyq ónerin halyqqa usyny­p, birneshe jańa ánderdi oryndap, tyń­dar­­man qaýymnyń júregine jol taýyp, rýhanı baılyǵyn eseleı tústi. Sol jyldardaǵy, atap aıt­qanda, 1974-1978 jyldardaǵy kon­sert­tik baǵdarlamasy jáne jeke oryndaýshylyq sheber­ligi úshin S.Tynyshtyǵulovaǵa Qazaqstannyń halyq ártisi degen joǵary ataq beriledi. Ánshi konserttik baǵdarla­masymen Eýropa, Ońtústik-Shyǵys Azııa elderi – Germanııada, Belgııa­da, Fınlıandııada, Vengrııada, Moń­ǵolııada, Pákistanda, Bırma­da, Malaızııada, Sıngapýrde, Vetnam­da, Shrı-Lankada, t.b. elderde bolyp, qazaq án ónerin dúnıeniń tórt buryshyndaǵy ánsúıer qaýymǵa nasıhattap qurmetke bólenedi. О́z halqynyń osyndaı ánshisi bolý zor baqyt emes pe?! Sańlaq ánshini sońǵy jyldary sahnadan óte sırek kóretin boldyq. Onyń qońyr únin, janǵa jyly daý­syn saǵynǵandaı kúı keshemiz. О́tken jyly «Qazaqstan» ulttyq telearnasynyń «Aıtýǵa ońaı» baǵ­darlamasyna qatysyp, óz pikirin aıtty, ánin usyndy. Halqymyzdyń súıikti ánshisi Saranyń sahnadan shyrqaǵan ánin konsert zalynan kózbe-kóz tyńdamaǵanyma shırek ǵasyrdan asyp barady eken. Iá, ánshi taǵdyry áninde... Byltyrǵy jyldyń qarasha aıyn­da Astanada ótken qazaqtyń dúl­dúl aqyn qyzy Aqushtap Baqty­gereevanyń mereıtoılyq keshine qatys­qan S.Tynyshtyǵulova aqyn sózi­ne jazylǵan «Án baqyt» atty ándi oryndap bergeni týraly «Ege­men Qazaqstannan» (18 qarasha, 2014) oqydym. Sahna kıeli.  Sol sah­nany ánshiniń saǵynatyn kezderi bola­tyny shyndyq. Osy maqalany jazýyma jýrnalıst S.Mámettiń: «...Qazaq án óneriniń bir juldyzy Sara Tynyshtyǵulova: «Osy jurt­ty Aqushtaptyń arqasynda kórgenime baqyttymyn! Bul kúnde biz umyty­lyp baramyz ǵoı!» – dep bir nazynyń shetin shyǵaryp,.. áýendi asqaqtatty», degen sózderi sebep boldy.  Joldyǵalı О́TEEV. Batys Qazaqstan oblysy, Syrym aýdany, Araltóbe aýyly.