Ákim jáne halyq pikiri

Memleket basshysynyń bul talaby, eń aldymen, el óńir­­lerinde halyqpen tikeleı jumys isteıtin barlyq deń­geı­­degi ákimderge qatysty. Sondyq­­­tan 2019 jylǵy kúzde megapo­lıs­ter men oblys­tar­dyń ákim­deri jappaı jeke blog ashyp, ǵalamtordy paıda­lanýshy azamattardyń suraq­tary men ótinishterine je­de­l­dete ja­ýap bere bas­taǵan. Munyń ózi qoǵamda oń pikir týǵyzyp, óńir basshy­laryna degen qurmet pen senim­di arttyra túsken edi. Alaı­da arada biraz ýaqyt ótken soń ákim­der mundaı dıalog­ten «qal­jy­rap» ketken bolýy kerek, bári de jeke blog­terin jaýyp tas­tapty. Oǵan óńir­ler ákimdik­teri­niń resmı saıtt­aryn túgel qarap shyqqany­myz­da kóz jetkizdik. «Kón quryssa, qalpyna barady» degen – osy.

«Halyq únine qulaq asatyn» memleket tujyrymdamasyn júzege asyrýda basqa óńirlerge ónege kórsetý­ge tıis Astana qalasynyń ákimi óz blogin jaýyp qana qoımaı, qyzmet babynda paıdalanatyn qalalyq tele­fondarynyń nómirin ǵana jarııa­lapty. Al jeke elektrondyq poshta mekenjaıyn kórsetýdi artyqsynǵan sııaqty. «Aldyńǵy arba qaıda júrse, sońǵy arba da sonda júredi» degendeı, orynbasarlary da solaı istepti.

Almaty qalasynyń ákimi qyz­mettik telefonynyń nómirin ǵana kórsetip, jergilikti turǵyndarmen jaqynyraq qarym-qatynas jasaýdy orynbasarlaryna tapsyrǵan sııaqty. О́ıtkeni olar qyzmettik telefondaryna qosa, jeke elektrondyq poshta mekenjaılaryn kópshilik nazaryna usynypty.

Shymkent qalasynyń ákimi elorda men «ońtústik astanadaǵy» árip­testerine qaraǵanda, jurtqa sál jaqyn­daý ma dep qaldyq. Ol qyz­mettik telefonynyń nómirin kór­setýmen qatar, onyń qasyna ákimdik­tiń elektrondyq poshtasynyń mekenjaıyn jazypty. Al orynbasarlary qyzmettik telefon nómirine qosa jeke elektrondyq poshtasynyń mekenjaıyn jarııalapty.

Osy oraıda Ulttyq ekonomıka mınıstrligine qarasty Ekono­mı­kalyq zertteýler ınstıtýty (ERI) ázirlegen О́ńirlik ál-aýqat ın­deksi boıynsha úsh megapolıs tur­ǵyn­darynyń jergilikti ákimdik­terge senim deńgeıi oblystarmen salystyrǵanda áldeqaıda tómen ekeni bekerden-beker emes. Máse­len, byltyr Astana turǵyndarynyń jergilikti ákimdikterge senimi bur­naǵy jylǵy 35,2 paıyzdan 29,2 paıyzǵa deıin azaıǵan. Almaty­lyq­tardyń qaladaǵy ákimdikterge senimi 40,3 paıyzdan 26,5 paıyzǵa deıin quldyraǵan. Al shymkenttikterdiń ákimdikterge senimi 33,3 paıyzdan 33 paıyzǵa deıin kemigen.

О́ńirlerdiń ishinde Aqmola, Aqtóbe, Qaraǵandy, Qostanaı, Mań­ǵystaý oblystarynyń ákimderi ǵana qyzmettik telefon nómirlerine qosa, jeke elektrondyq poshta mekenjaılaryn kórsetipti. Bul olardyń ózderine senip tapsyrylǵan óńir turǵyndarynyń oı-pikiri men talap-tilegin ýaqtyly bilip otyrýdy jón kóretinin bildiredi. Atalǵan óńirler basshylarynyń orynbasarlary da qyzmettik telefon nómirleri men jeke elektrondyq poshta mekenjaılaryn jarııa etipti. Ulytaý obly­synyń jańa ákimi qyzmettik tele­fonynyń nómiri men jeke elekt­rondyq poshtasyn jurtshylyq nazary­na usynǵanymen, onyń tórt oryn­basarynyń bireýi ǵana tikeleı basshy­syna uqsap baǵypty. О́zgeleri jeke elek­trondyq poshta mekenjaılaryn qupııa ustaýdy qalaǵan bolyp shyqty.

Abaı, Almaty, Jetisý, Jambyl, Qyzylorda, Soltústik Qazaqstan, Túrkistan, Shyǵys Qazaqstan oblys­tary­nyń ákimderi qyzmettik telefon nómiri men ákimdiktiń elektrondyq poshtasynyń mekenjaıyn kórse­tip­ti. Al olardyń orynbasarlary jeke elekt­rondyq poshta mekenjaıyn da jarııa­­lapty. Tek Almaty oblysy ákimi­niń tórt orynbasarynyń bireýi jeke elek­trondyq poshta meken­jaıyn kór­setýdi «umytyp» júrgen sııaqty.

Pavlodar oblysynyń ákimi men onyń orynbasarlary qyzmettik telefon nómiri men ákimdiktiń elekt­rondyq poshta mekenjaıyn ǵana jarııalaýdy jetkilikti sanapty.

Batys Qazaqstan oblysynyń ákimi men onyń orynbasarlary óz­derin jurttyń elektrondyq poshta arqyly mazalaǵanyn jaqtyrmaıtyn tárizdi. О́ıtkeni olar tek qyzmettik telefon nómirlerin ǵana jarııalaýdy qup kóripti.

Atyraý oblysy ákimdiginiń saıty­nan munaıly óńir ákiminiń qyzmettik telefon nómirin ǵana taba aldyq. Orynbasarlary qyzmettik telefon nómiriniń astyna ákimdiktiń elektrondyq poshta mekenjaıyn ǵana qosa jazypty. Olar da «Jurt jekeme jazyp, júıkeme tımesin» degen syńaıly.

Shyntýaıtynda, ákimder men olar­dyń orynbasarlarynyń kóp­shiligine qyzmettik telefon nómiri arqyly qońyraý shalyp, tildesý ońaı emes. Telefon tutqasyn kóteretin hatshy qyzdar: «Bálenshekeń qazir jınalys ótkizip jatyr» nemese «Ol kisi qazir nysandardy aralap júr, keıindeý habarlasyńyz» dep dińkeńizdi qurtady. Al Aqmola oblysy ákiminiń qyzmettik telefony nómiriniń janyna «Aldyn ala keńes alý úshin» dep jazylypty. Bul osy óńir basshysy apparatynyń sheneýnikteri oılap shyǵarǵan «noý-haý» bolsa kerek.

Ras, ákimder qalalar men aýdandardy aralap, eńbek ujymdarymen kezdesip, jergilikti jerlerdegi jaǵ­daıdy surap-bilip júredi. Beki­tilgen kestege sáıkes azamattardy jeke qabyl­dap, olardyń usynystary men ótinishterin tyńdap otyrady. Osyndaı is-sharalar eski Qazaqstanda da ótkiziletin. Biraq kóbine formaldy sıpatta bolýshy edi. О́kinishke qaraı, qazir de keıbir oblys ákimderi ózine senip tapsyrylǵan óńirlerdi aralaǵanda aýdandardyń basshylarymen aldyn ala kelisilgen, esh problemasy joq aýyldyq eldi mekenderge ǵana baryp, jol men aýyz­sýdan muqtajdyq kórip otyrǵan aýyl­darǵa at basyn burmaıtyny bu­qaralyq aqparat quraldarynda synalyp júr. Árıne, qııan túkpirdegi aýyl­dardyń bárin aralap shyǵýǵa kóp ýaqyt kerektigi de anyq. Sondyqtan da ákimderdiń jeke blog júrgizgeni, tym quryǵanda jeke elektrondyq poshta mekenjaıy jurtshylyqqa qoljetimdi bolǵany jón.

Osy oraıda jaqynda epetition.kz saı­tynda azamattardyń kez kelgen memlekettik organnyń ústi­nen joǵary turǵan memlekettik organǵa joldaǵan aryzdaryn sol tómen tur­ǵan memlekettik mekemelerdiń ózderi­ne teksertý úshin qaıtadan jiberý­diń bıýrokratııalyq tájirıbesin zańnamalyq turǵyda toqtatý týraly petısııa jarııalanǵanyn aıt­qan jón. Sebebi jergilikti jerler­de aldyna muqtajdyǵyn aıta kelgen adamnyń meselin qaıtaryp qana qoı­maı, «Qaıda aryz jazsań da, meı­liń. Báribir, sol aryzyń maǵan qaı­typ keledi...» dep menmensıtin sheneý­nikter bar. Ásirese jergilikti atqarý­shy organdarda. Demek, atalǵan petı­sııa da ákimderdiń bári birdeı «Halyq únine qulaq asatyn memleket» tujy­rymda­masyn iske asyrýǵa jete mán berip, ózine kórsetilgen senim údesinen shyǵyp otyrmaǵanyn ańǵartady.