Koreı jurty

«Qazaq halqyna qurmet» eskertkishin ornatty Keńes ókimeti kezinde áskerge shaqyrylǵan biz Sahalın ara­lynyń Anıva qalasynda boryshymyzdy ótedik. Uly muhıtqa su­ǵynyp jatqan araldaǵy eń úl­ken qalalardyń biri Anıvanyń negizgi turǵyn jurtyn koreıler quraıtyn. Erekshelikteri – mashınalarynyń nómiri sary tús, ıaǵnı bizdiń eldiń azamaty emes. Biletinimiz, keńes áskerlerine ishteri jylymaıtyndyǵy, kúlse de muzdaı qabaq ańǵarylyp turar edi. Keıin elge kelgende baıqadyq qoı, Qazaqstanǵa sonaý ekinshi dúnıejúzilik soǵys aldynda jer aýdarylyp kelgen koreılerdiń deni Anıvadan eken. Soǵys aldynda japondar fashıstik Ger­manııamen odaqtas boldy, Stalın Sahalındegi koreıler solarǵa jaq tartady dep qaýiptengen bolsa kerek. Koreıler – óte eńbekqor halyq. Aq kúrishtiń atasy, eki már­te Sosıalıstik Eńbek Eri Yby­raı Jaqaevqa qolyna ketpen usta­typ, ustaz bolǵan, kúrish egýdi úıretken de sol koreıler. Aǵa býyny qashanda qazaq halqyna degen ystyq yqylasyn tanytyp júredi. – Biz qazaq halqyna shynynda boryshtarmyz, – deıdi Qazaqstan koreıleri OQO fılıalynyń tóraǵasy Iýrıı Iýgaı. – Qazaq­stan repressııaǵa ushyrap, qazaq dalasyna jer aýdarylǵan bar­lyq ulystarǵa týǵanyndaı járdem­desti. Ata-babalarymyz: «Qazaq­tardy syılańdar, bizdiń tiri júr­genimiz, senderdiń amandyq­taryń tikeleı baýyrmal qazaq halqynyń arqasy», deıtin. Sol qamqorlyqty búgingi býyn – biz de jaqsy sezinemiz. Elbasy: «Bizdiń baqytymyz – kóp ultty­ly­ǵymyzda», degendi jıi aıtady. Rasynda, Qazaqstan táýelsizdigin jarııalaǵanda qazaq halqy óz jerinde 50 paıyzǵa da jetpeıtin. Biraq, osyndaǵy etnostardyń eshqaısysy búı­rekten sıraq shyǵarǵan joq, Nur­sultan Ábish­ulynyń, qazaq halqynyń janynda boldy, erterekte aman alyp qalǵanyn umytpady dep oılaımyn. Qazaq aǵaıynnyń qamqorlyǵyn kórgen barlyq ult, ulys ókilderi de «Qazaqstan táýelsizdik ala almaýy múmkin», dep boljam jasaǵan teris nıet­ti­lerdiń qaraý oıyn joqqa shy­ǵardy. – Sizder birinshi bolyp Al­maty oblysy Úshtóbe qala­synda «Qazaq halqyna qurmet» degen belgisi bar eskert­kish ornattyńyzdar. Yqy­las-peıilderińizge rahmet. Jal­py, Qazaqstandaǵy koreı baýyr­lardyń sany qansha, qanshasy Ońtústikte turady? – Júz myńnan asady, onyń on myńnan astamy Ońtústik Qazaqstan oblysynda turyp jatyr. Eskertkish máselesine kelsek, joǵaryda sebebin aıttym. Qazaqstannan pana taýyp, qıyn-qystaý shaqta aman qal­ǵan ata-analarymyzdyń deni ómir­den ozdy. Keıingi urpaq sol qıyn taǵdyrdy umytpasyn dep oıla­dyq. Osyndaı eskertkish Batys Qazaqstan oblysynda da ornatyldy. Endi Ońtústik Qazaqstan oblysynda da eskertkish belgi qoıýdy oılastyryp jatyrmyz. Koreı halqy jaqsylyqty umytpaıtyn, izgilik, baýyrmaldyq, úlkendi syılaý sııaqty azamattyq qa­sıet­terden qazaq halqyna uqsastyǵy kóp. Túbi bir Azııanyń balalarymyz ǵoı. – Sizderde «Kore ılbo» atty koreı tilinde shyǵatyn gazet­terińiz bar. Burnaǵy jyly 90 jyl­dyǵyn toıladyńyzdar. Al, Qa­zaqstanǵa repressııa sal­qy­nymen kelgenderińizge 78 jyl... – Túsindim. Bizdiń koreı­ler Qıyr Shyǵystan jer aýda­rylǵanda dúnıe-múlikterin alyp óte almady. Kópshiligi birneshe kúndik azyq-túlik, kıim-keshegin ǵana qamdap úlgerdi. Al ulttyń erteńin oılaǵan, túp tamyrynan ajyramasyn degen esti kisiler qoıyn-qonyshyna azyq-túlik emes, koreı áripteriniń shoıynnan quıylǵan úlgisin alyp ótti. Gazet ol jaqta 1923 jyldan beri shyǵa bastaǵan. Sodan beri eseptegende, 2013 jyly 90 jasqa toldy. Alǵashqyda Qyzylorda oblysynda shyqty, keıin astana Almatyǵa aýysqanda redaksııa da kóship keldi. Búginde 10 myń taralymmen jaryq kóredi. Al «Kore ılbo» degen ataý «koreıler ómiri» degen maǵynany beredi. Memleket basshysy Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń qazaq baýy­rynda otyrǵan etnostarǵa jasa­ǵan qamqorlyǵynyń taǵy bir jaǵymdy jaǵyn aıta ke­teıin. Qos koreı memleketinen bólek, Qazaqstannan basqa elderde birde-bir koreı teatry joq. Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti men Abaı atyndaǵy Almaty memlekettik ýnı­ver­sıtetinde fılologııa bóliminde ko­reı fakýlteti bar. 100 myńnan asatyn bir halyqtyń ókiline ǵana osyndaı qurmet kórsetilip otyr. Al ózge elderde turatyn, halyq sany 1 mıllıonnan asatyn ult ókilderinde gazet, mádenı oshaqtary joq. Ekinshi sortty ult retinde sezinedi ózderin. Biz bolsaq, Qazaqstandy týǵan Ota­nymyz dep bilemiz. Munyń bári memlekettik saıasattyń jolǵa durys qoıylǵanynda. Baqtııar TAIJAN, «Egemen Qazaqstan». Ońtústik Qazaqstan oblysy. Sýretterde: * koreılik bıshi qyzdar;    *Iýrıı Iýgaı.