Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev bıylǵy Joldaýynda azamattardy zańdy túrde tabysty jumys istep, bolashaǵynyń qamyn oılaýǵa yntalandyrý memlekettiń basty mindetiniń biri ekenin aıtty. Osy oraıda Úkimetke byltyr bastalǵan «Aýyl amanaty» jobasy aıasynda aýyl turǵyndaryna «taýar nesıesin» berý máselesin qarastyrýdy tapsyrdy.
Byltyrdan beri 20 myńǵa jýyq aýyl turǵyny 2,5%-dyq jyldyq mólsherlememen jalpy somasy 100 mlrd teńgeden astam shaǵyn nesıe alyp, kásip ashqan. Aýyldy kóterýdiń jańa draıveri sanalatyn atalǵan jobaǵa 2029 jylǵa qaraı 1 mln aýyl turǵynyn qatystyryp, 350 myń jańa jumys ornyn ashý josparlanǵan. Táýelsiz elimizdiń tarıhynda alǵash ret atalǵan maqsatqa 1 trln teńge kóleminde qarajat bólý qarastyrylyp otyr. Byltyr osy qolaıly múmkindikti paıdalanýda Jambyl jáne Túrkistan oblystarynyń turǵyndary erekshe belsendilik tanytyp, jobaǵa bólingen búkil qarjynyń jartysyna jýyǵyn aldy.
Alaıda bıyl «Aýyl amanatynyń» iske asyrylý barysy kóńil kónshiterlikteı emes. Jyl basynan beri josparlanǵan 100 mlrd teńgeniń nebári 7 mlrd teńgesi ǵana ıesin tapqan. Májilis depýtaty Elnur Beısenbaevtyń pikirinshe, munyń birneshe sebebi bar. Birinshiden, oblys ákimderi atalǵan joba boıynsha beriletin nesıeniń qaıtarylý kepili bolǵandyqtan, kópshiligi táýekelge barýdan bas tartyp otyr. Ekinshiden, jobaǵa qatysýshylardyń bári birdeı tańdaǵan kásibi negizinde oqytylmaıdy. Munsyz básekege qabiletti ónim shyǵarý qıyn. Osyny eskerip, Jambyl oblysynyń Merki aýdanynda arnaıy oqytý ortalyǵy ashylǵan. Endi osy tájirıbeni basqa óńirlerge taratý qajet. Bul jóninde Memleket basshysynyń bıylǵy Joldaýynda Úkimetke bergen naqty tapsyrmasy da bar. Úshinshiden, jobaǵa qatysqan aýyl turǵyndary ósirgen ónimderin sata almaı, qıyndyq kórip júr. Mysaly, bıyl ońtústik óńirlerdiń sharýalary qulpynaıdan jaqsy ónim alǵanymen, ony tıimdi baǵamen sata almady. Sebebi naryqty shetelden ákelingen, baǵasy arzan qulpynaı basyp alǵan.
Otandyq sharýalar ónimin qaıta óńdeýge, uzaq saqtaýǵa qajetti ınfraqurylym bolmaǵandyqtan, ózindik qunynan arzanǵa satýǵa májbúr boldy. Sonyń saldarynan shash-etekten shyǵynǵa batty. Endi olardyń alǵan nesıelerin qashan qaıtaratyny belgisiz. Tórtinshiden, «Aýyl amanaty» jobasyna buryn alǵan nesıeleri boıynsha bereshegi bar azamattar qatysa almaıdy. Shyntýaıtynda, memlekettik qoldaýdy birinshi kezekte qajet etetin aýyl turǵyndary – solar. Osyǵan oraı depýtattar Úkimetke «Aýyl amanaty» jobasyn jetildirýdi, sonyń ishinde aýyl turǵyndaryna óz ónimderin óńdeýge jáne satýǵa múmkindik beretin ınfraqurylym qurýdy jáne Prezıdenttiń tapsyrmasyna sáıkes «taýar nesıesin» berý máselesin qarastyrýdy usyndy.
«Aýyl» partııasynyń Májilistegi fraksııasynyń Serik Egizbaev bastaǵan depýtattary Memleket basshysy óz Joldaýynda agroónerkásip keshenine bólinetin qarjynyń 70 paıyzy – memleket qarjysy ekendigine baılanysty Úkimetke taýar nesıesin berý tásilin keńinen qoldanýdy tapsyrǵanyna qoldaý bildirip otyr. О́ıtkeni bul máseleni sheshýde «Aýyl» partııasy músheleriniń qazirdiń ózinde jınaqtaǵan oń tájirıbesi bar. Aqtóbe oblysynyń Alǵa aýdanyndaǵy «Jansaıa» sharýa qojalyǵy muqtaj jerlesterine qosa, Batys Qazaqstan jáne Soltústik Qazaqstan oblystarynyń sharýalaryna 640 asyl tuqymdy jylqyny taýar nesıesi retinde taratyp bergen. Al Shalqar aýdanyndaǵy «Nuraly» sharýa qojalyǵy 4 myń qoıdy jerlesterine nesıege bergen. Buǵan qosa, iri qarany da taýar nesıesi retinde bere bastaǵan. Bul rette aıta ketetin jaıt – taýar nesıesin alýshylar ekijaqty shart boıynsha 5 jyl ishinde jyl saıyn alynǵan tóldiń 50 paıyzyn nesıe berýshige qaıtaryp otyrýǵa mindettengen.
Qazirgi bıýdjet qarjysynyń jetispeýshiligi jaǵdaıynda taýar nesıesin berý memleket qarajatynsyz iske asyrylatyndyǵy mańyzdy. Bul shara aýyl turǵyndarynyń ál-aýqatyn jaqsartýǵa baǵyttalǵany da sózsiz. Sondyqtan da «Aýyl» partııasy qazir qolynda baryn jurtpen bólisip júrgen kásipkerlerge memleket tarapynan qoldaý kórsetip, olardyń óz bıznesterin odan ári tolyqqandy júrgizýine jaǵdaı jasaý qajet dep sanaıdy. Osy maqsatta Úkimetke aqtóbelikter tájirıbesin jan-jaqty zerdeleýdi jáne respýblıka boıynsha taýarlyq nesıe berýge nıet bildiretin kásipkerlerdiń tizimin jasap, olardy yntalandyrý tetigin ázirleýdi usynyp otyr.
Osy oraıda taýar nesıesin berýdi Soltústik Qazaqstan oblysyndaǵy «Zenchenko jáne K» kommandıttik seriktestiginiń bas dırektory, Qazaqstannyń Eńbek Eri Gennadıı Zenchenko budan on bes jyldaı buryn bastap, Aqqaıyń aýdanyndaǵy Aralaǵash aýylynyń turǵyndaryna ózara tıimdi shartpen mal taratyp bergeni esimizge tústi. Al belgili memleket jáne qoǵam qaıratkeri Qýat Esimhanov 2020 jyly koronavırýs pandemııasy bastalǵan kezde aýyldaǵy aǵaıynnyń hal-jaǵdaıyn oılap, ózi bir kezde qyzmet istegen Pavlodar, Shyǵys Qazaqstan jáne Soltústik Qazaqstan oblystaryndaǵy aýdandardyń ákimderine telefon soǵyp, aýyldardaǵy jumyssyz otbasylarǵa qus balapandaryn nesıege úlestirip berýdi usynǵany jadymyzda. О́zi bolsa, mal sharýashylyǵymen aınalysatyn jerlesterinen birneshe buzaý satyp alyp, týǵan aýlyndaǵy kedeı otbasylarǵa tegin taratyp bergen edi. «Elim!» dep ótken esil erlerdiń ıgi bastamalary búgingi almaǵaıyp zamanda jalǵasyn taýyp jatsa, halqymyzdyń qut-berekesi ortaımasy anyq.