Almaty oblysy Ile aýdanynyń Kúrti aýyldyq okrýginde el tarıhyna altyn áriptermen jazylatyn tarıhı oqıǵa oryn aldy. Ulttyq rýhty jańǵyrtý, kóshpeli mádenıetti dáripteý, sondaı-aq týrızm men kásipkerlikti damytý maqsatynda uıymdastyrylǵan «Álemdegi eń úlken túıe kerýeni – 2025» atty aýqymdy mádenı shara álemdik deńgeıde rekord ornatty, dep jazady Egemen.kz.
Bul bastama Almaty oblysy ákimdiginiń qoldaýymen jáne óńirdiń iri sharýashylyqtarynyń biri – «Daýlet-Beket» kompanııasynyń jetekshiligimen júzege asty. Kerýen quramyna 1000 túıe engizilip, olar arnaıy daıyndalǵan 1 shaqyrymdyq joldy júrip ótti. Buǵan deıingi álemdik rekord 2022 jyly Qytaıda tirkelgen bolatyn. Ol kezde tek 365 túıe qatysqan edi. Osylaısha, Qazaqstan bul jetistikti úsh eseden astam arttyryp, álem nazaryn ózine aýdardy.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev óziniń sońǵy Joldaýynda: «Ulttyq mádenıetimizdi saqtaý men damytý – árbir azamattyń paryzy. Biz óz dástúrimizdi qurmettep, jastarǵa jetkizýimiz kerek»,– degen bolatyn.
Almaty oblysy ákiminiń orynbasary Baqytuly Baqytnur bul sharanyń el úshin mańyzyn erekshe atap ótti.
«Bul – tek mádenı is-shara ǵana emes. Búgingi myń túıeden quralǵan kerýen halqymyzdyń kóshpeli ómir saltynyń aıshyqty murasyn álemge pash etip, jańa zamanǵa ún qatqan tarıhı oqıǵa. Bul arqyly biz jastarǵa ata-babamyzdyń uly murasyn tanytyp, týrızmdi damytamyz, aımaq ekonomıkasyna serpin beremiz», – dedi ol.
Shara barysynda ulttyq naqyshtaǵy bes kıiz úı tigilip, qonaqtarǵa dástúrli taǵamdar usynyldy. Arnaıy fýdkort aımaǵy jumys istep, shubattyń dámin tatý múmkindigi jasaldy. Sonymen qatar belgili estrada juldyzdary men óńir ónerpazdary qatysqan konserttik baǵdarlama uıymdastyryldy.
Kerýenniń qaýipsiz ári uıymdasqan túrde ótýine erekshe mán berildi. Patrýldik polısııa qyzmetkerleri, órt sóndirý tehnıkasy, medısınalyq qyzmet jáne veterınarlyq baqylaý tolyq qamtamasyz etildi. Qoǵamdyq tártipti saqtaý úshin týrnıketter ornatylyp, kórermenderdiń kerýenge jaqyndaýyna shekteý qoıyldy.
Aýqymdy sharany respýblıkalyq BAQ pen telearnalar tikeleı efır arqyly kórsetti. Týrıstik agenttiktermen birlese otyryp, otandyq jáne sheteldik týrısterdiń qatysýy qamtamasyz etildi. Myńdaǵan kórermen tarıhı sáttiń kýási boldy.
Bul rekordqa bastamashy bolǵan «Daýlet-Beket» sharýa qojalyǵy túıe sharýashylyǵy salasynda aımaqtyq qana emes, halyqaralyq deńgeıde de kósh bastap keledi. Kásiporyn 2011 jyly «Asyl tuqymdy mal ósirý sharýashylyǵy» mártebesin ıelengen.
2012 jyly Qarótkel jármeńkesinde «Altyn belgige», 2013 jyly «Lıder otraslı» ataǵyna ıe bolyp, «Slava Kazahstana» ordenimen marapattalǵan.
2015 jyly Sochıde ótken aımaqaralyq forýmda «Daýlet-Beket» shubaty úzdik ónim dep tanylǵan.
2021 jyly kásiporyn jeke ınvestısııa esebinen 1 mıllıard teńge kóleminde jańa sút óńdeý zaýytyn iske qosyp, Qytaı men Reseıge keptirilgen túıe sútin eksporttaýdy bastady. Búginde bul sharýashylyq TMD elderi arasynda shubat óndirý boıynsha kóshbasshy bolyp sanalady.
Sharýashylyq basshysy Sydyq Daýletov óz sózinde: «Bizdiń maqsatymyz – túıe sharýashylyǵyn damytý arqyly ulttyq ónimderdi álemdik naryqqa shyǵarý. Bul shara – Qazaqstannyń tek rekord jańartyp qana qoımaı, óz brendi men mádenıetin tanytýdyń úlken qadamy», – dedi.
Gınnes rekordyn tirkeý prosesi
Is-sharaǵa Anglııadan arnaıy kelgen Gınnestiń rekordtar kitabynyń ókili Rıchard Stennıng qatysyp, kerýenniń ár qımylyn qatań baqylap otyrdy. Tarıhı sátten keıin ol bylaı dep pikir bildirdi.
«Men mundaı kólemdegi túıe kerýenin birinshi ret kórip otyrmyn. Qazaqstannyń bul jetistigi tek ulttyq mádenı mura ǵana emes, búkil álemdik qazyna retinde baǵalanýy tıis», – dedi ol.
Osylaısha, Qazaqstan resmı túrde «Álemdegi eń úlken túıe kerýeni» ataǵyn ıelenýge at salysty deýge bolady. Bul – el tarıhynda ǵana emes, búkil túrki áleminde tuńǵysh ret tirkelgen jetistik bolady.
Bul shara Almaty oblysynyń týrızm salasyna jańa dem bermek. Aımaqtyń tabıǵı baılyǵy men mádenı murasyn nasıhattaý arqyly ishki jáne syrtqy týrızmniń áleýetin arttyrý kózdelip otyr.
Ákim orynbasary Baqytuly Baqytnur bul baǵyttaǵy jumystardyń jalǵasatynyn atap ótti.
«Ile Alataýy men Balqash kóliniń aralyǵynda ornalasqan bizdiń óńirde týrızmdi damytý úshin zor múmkindik bar. Biz mádenı sharalardy jıi ótkizý arqyly týrısterdi tartýdy kózdeımiz», – dedi ol.
«Álemdegi eń úlken túıe kerýeni – 2025» is-sharasy Qazaqstannyń ulttyq qundylyqtaryn dáriptep qana qoımaı, elimizdiń mádenı jáne týrıstik brendine aınalýǵa jol ashty.
Bul shara kóshpeli órkenıettiń uly murasyn jańǵyrtyp, el tarıhyndaǵy jańa paraqty ashty. Almaty oblysynyń ǵana emes, búkil Qazaqstannyń abyroıyn asqaqtatqan bul rekord keleshek urpaqqa maqtanysh retinde qalatyny sózsiz.