Batys Qazaqstan oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıiniń qorynda júzge jýyq kóne tıyn saqtalǵan. Olardyń ishindegi eń ejelgisi Altyn Orda memleketiniń bıleýshisi Toqty hannyń (1291–1312) tusynda, ıaǵnı hıjranyń 710 jylynda Saraı ál-Mahrýsa shaharynda soǵylǵan eken.
Bul monetalardyń kópshiligi arheologııalyq qazba kezinde Batys Qazaqstan oblysyndaǵy Muqyr obalarynan tabylǵan. Arasynda Jalpaqtal, Jaıyq qalashyqtarynan tabylǵany da kezdesedi.
– Altyn Orda kezeńine jatatyn mundaı tıyndar ár bıleýshiniń kezinde soǵylyp, saýda-aıyrbas quraly retinde júrgen. Tıyndardyń 90 paıyzy kúmisten soǵylady. Mamandar tek Horezmde ǵana altyn dınar qoldanysta bolǵanyn aıtady. Altyn tıyn – dınar, kúmis tıyn – dırham, al mys tıyndar – pul dep atalǵan. Bizdiń qorymyzda Saraı, Saraı ál-Mahrýsa, Saraı ál-Jádıd, Horezm, Gúlstan, Orda shaharlarynda soǵylǵan monetalar bar, deıdi mýzeı qyzmetkeri, shyǵystanýshy ǵalym Orynbasar Ahmetqalı.
Bir qyzyǵy, bul monetalardyń formasy da, salmaǵy da ártúrli. Syrtqy turqy keıde sheńber, keıde tórtburyshty, keıde 8 doǵaly gúl tárizdi. Toqty hannyń tıyndarynda onyń esimi arab jazýymen emes, eski uıǵyr jazýymen tańbalanypty.
Halqymyz Áz-Jánibek dep áspetteıtin bıleýshiniń tusynda soǵylǵan myna tıynǵa qysqasha toqtalaıyq:
Hıjranyń 751 jyly, bizdiń jyl sanaýymyz boıynsha 1350 jyly Saraı ál-Jádıdte, ıaǵnı Jańa Saraıda soǵylǵan. Dıametri 15 mm kúmis dırhamnyń salmaǵy 1 gramnan sál ǵana asady. Monetanyń bir jaǵynda arab jazýymen «Ádil sultan Jánibek han, 751» degen jazý, ekinshi jaǵynda: «Soǵyldy Saraı ál-Jádıdte, jyl» dep jazylǵan eken.
Batys Qazaqstan oblysy