Tarbaǵataı óńirinde erekshe bir tas bar, ol siz oılaǵandaı jaı tas emes, aıdalada jatqan alyp tas, Bóritostaǵan tasy dese, keıbireýler ony «Bóritostaǵan» dep ataıdy.
Aldymen qabyrǵadaǵy pishini bólekteý sýret kózge ottaı basyldy. Baǵamdaı qaraǵanda bilgenim, osy óńirdiń árbir azamaty maqtanyshpen aıtar jartas ekenin, ony arnaıy qylqalammen ádemi kúıinde órnektep qoıǵanyn birden túsindim. Tarbaǵataı taýynan bólek egistik alqaby sekildi tep-tegis jer bar, sol jerde bir qyzyǵy aınalasy alańqaı pishindegi jerge bitimi bólek jumyrlanǵan úlken alyp tasty ornalastyra salǵan sııaqtanady, ol jaıynda túrli áńgimelerge ulasyp, san túrli joramaldarǵa ulasyp kete barady. Bóritostaǵan jaıynda el arasynda ańyz kóp, ol da qıly taqyrypqa jalǵasyp, túrli áýenge ulasa túsedi. Bir kezde bizdi bul óńirge súırelegen osy áńgimeniń bizge jetken qyzyqty bir tusy edi. Tarbaǵataı óńirinde jaratylysy bólekteý ǵajaıyp bir tastyń poshymy qubylǵan onyń jatysyna tańǵalar edińiz. Jaqyn mańdaǵy taý jynystaryn emge de taba almaısyz, eń jaqyn jerdegi taý dep, 50-60 shaqyrym qashyqtyqtaǵy Tarbaǵataıdy ǵana aýyzǵa alasyz. Bul elden elge jetken ǵajap tas jónindegi taýsylmas áńgime ańyz bolyp tarady: «Tym erte kezeńderde osy Tarbaǵataı taýlarynyń birinde óte iri deneli alyp keıýana ómir súripti. Kúnderdiń bir kúninde jaryqtyq alyp anamyz otarly qoıyn jazyqqa aıdap salyp qapersiz jaıyp otyrady.
Tereń oıǵa berilgen kúıi bir ýaq yńyldap bir ánniń qaıyrymyn keltiredi. Ara-arasynda urshyǵyn ıirip sol balalyq shaqtyń qıly qyzyqtaryn saǵyna eske alǵandaı sátte tynysh jatqan otardyń sheti qaıta-qaıta dúr kóteriledi. Sondaı jaısyz, ábden mazany ketirgen qapysyz kezde taý shatqalynan beıqam sátte tosynnan shyǵatyn kókbórilerge jyny kelgen keıýana aldyndaǵy otar taǵy qulaqtaryn kere ıirilip qalǵanda ne isterin bilmeı, qolyndaǵy urshyǵyn qııandap ketken malǵa qaıyrý bermeı mazany alǵan bórilerge qulashtap turyp jiberip kep qalady. Tynysh jatqan otaryna da, beıqam otyrǵan ózine de maza bermegen qasqyrlarǵa ábden zyǵyrdany qaınaǵan alyp keıýana ıirip otyrǵan urshyǵynyń basyn laqtyryp kókjal bitkendi úrkitip otyrǵan desedi. Urshyqtyń tasyn kóz aldyńyzǵa elestetip kórińiz», – deıdi bir ańyz. Al kezinde ótken ǵasyrdyń sekseninshi jyldary «Bilim jáne eńbek» ǵylymı jýrnalyna almatylyq ǵalym Toqtar Núrkenov «Bóritostaǵan» aspannan túsken qatty zat, bul tas meteorıttik qoparylys kezinde uıasynan shyǵyp ketken pergamenttik dene bolýy múmkin degen boljam aıtqan. Shyndyǵyn zerttegen geologtar «Bul ózi mol sý kózin basyp jatyr», – dep topshylaıdy.
Saparbaı PARMANQULOV,
«Egemen Qazaqstan».
Tarbaǵataı aýdany,
Shyǵys Qazaqstan oblysy.
Sýretterdi túsirgen avtor.