Birlikke úndeıtin «Birliktiń besigi»

Jıyrma jyldyq tarıhynda Assambleıa qarqyndy damyp, eleýli ózgeristerdi bastan keshirdi. Onyń damýy barysynda Memleket basshysy N.Nazarbaevtyń etnosaralyq toleranttylyq jáne qoǵamdyq kelisimniń qazaqstandyq úlgisi qalyptasty. Osy jyldar ishinde Qazaqstan halqy Assambleıasynyń rýhanı zııatkerlik qurylymy nyǵaıyp, qoǵamdy úılestirýshi áleýeti tolysty, halyq dıplomatııasynyń mańyzdy kúretamyryna aınaldy.

Elordadaǵy Tuńǵysh Prezı­dent mýzeıinde Soltústik Qazaq­stan oblysynyń murajaı birles­tiginiń qorynan «Birliktiń besigi» atty kórmeniń ashylý saltanaty ótti. «Ulttyq ıgilik» – mýzeı­aralyq seriktestik jobasy aıasynda uıymdastyrylǵan bul kórme Qazaqstan halqy Assambleıasynyń aıtýly 20 jyldyq merekesine arnaldy. Ekspozısııa kórermenderdi ólkeniń polıetnostyq qoǵamynyń qalyptasý tarıhymen tanystyrdy. Sondaı-aq, atalǵan shara barysynda Soltústik Qazaqstan obly­synyń Qazaqstan halqy Assambleıasy jumystarynyń qol jetkizgen jetistikteri jaıly tyń maǵlumattar berildi.

Atap aıtar bolsaq, 1995 jyldyń 1 aqpanynda Soltústik Qazaqstan oblysynda kishi Assam­bleıa qurylyp, onyń qura­myna 7 ulttyq-mádenı birles­tikterdiń ókilderi endi. Búgingi kúni Soltústik Qazaqstan obly­syndaǵy Qazaqstan halqy Assam­bleıasynyń quramynda 23 etnomádenı birlestiktermen qatar, «Birlik» jastar birlestigi de bar. Murajaılar birlestiginiń kolleksııasynda Qazaqstannyń birtutas halqyn quraıtyn kópte­gen etnostardyń tarıhy men dástúrli mádenıeti týraly baıandaıtyn biregeı etnografııalyq materıaldar saqtalǵan. Atalǵan oblys aýmaǵy «Ashy syzyq» jáne Stolypındik agrarlyq reformalar júrgizý kezindegi áskerı kazaktardyń qura­myndaǵy orys, ýkraın já­ne belorýs sharýalary úshin týǵan úıindeı boldy. Petropavl qalasynyń salynýy jáne jergilikti saýdanyń damýy Soltústik Qazaqstanǵa tatar kópesteri men sharýalarynyń qonys aýdarýyna yqpal etti. HH ǵasyrdyń birinshi jar­tysyndaǵy kóptegen jer aýda­rý saıasatynyń basty sebebi, ujym­­dastyrýmen jáne deportasııa­laý­men baılanysty edi. Depor­tasııalaý kezeńi Batys Ýkraı­na jerinen polıaktardy jer aýdarýdan bastaldy. Osyndaı qaıǵy-qasiretti tizimge nemis, koreı, qyrym tatarlary, grek, cheshen, ıngýsh, balqar jáne basqa da etnostardyń ókilderi engen bolatyn. Olardyń búgingi urpaqtary ól­keniń kópultty halqyn qurap otyr. Qazirgi tańda Soltústik Qa­zaqstan oblysynda júzden astam ulttardyń ókilderi ómir súrýde. «Birlik besigi» kórmesiniń úlken sahnalyq kórinisteri – kıiz úı­ler, aǵash úıler men rekon­s­trýk­sııalanǵan sharýashylyq aýlalar qazaq, orys, kazak, tatar, nemis jáne polıak ulttarynyń dástúrli mádenıeti men turmys-tirshiligi týraly baıandaıdy. Ekspozısııanyń erekshe bóligi kórmege kelýshilerdi Soltústik Qazaqstan oblysynyń murajaılar birlestiginiń jınaqtarynda saq­talǵan biregeı etnografııalyq materıaldardyń negizinde qazaq­­standyq kópkonfessııaly qoǵam­nyń qalyptasý tarıhymen tanys­tyrady.

Raýshan TÁÝIRHANQYZY, jýrnalıst.

ASTANA.