Qazir shúkir, talpynǵan adamǵa jumys tabylady. Tek ynta -yqylas bolsyn de. О́ńirde istiń utyryn taýyp, óz kásibin dóńgelentip ketkender qatary jyl ótken saıyn kóbeıip keledi. Buǵan halyqtyń naryqtyq ekonomıkanyń talaptaryn jete túsinip, kásipkerlikti ıgerýge talaptanýy da alǵyshart jasaýda. Sondaı-aq, Úkimet te bul baǵytta orta jáne shaǵyn bıznespen aınalysýshylarǵa qoldaý-kómek beretin baǵdarlamalardy júzege asyrýda. Osyndaı jumyssyzdarǵa «eki qolǵa bir kúrek» tabýǵa múmkindik týdyryp otyrǵan «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» memlekettik baǵdarlamasynyń ıgiligin kórýshilerdiń arasynda buryn qazaqqa tosyndaý kórinetin kásippen aınalysyp, turmysyn túzep jatqandar da barshylyq. Sonyń biri osy baǵdarlamanyń ekinshi baǵytyna qatysýshy Qobda aýylynyń turǵyny Maıra Bımasheva desek qatelespeımiz. Ol kezinde qazaq qorektik qýaty bar asqa sanamaǵan sańyraýqulaq ósirip, otbasynyń nápaqasyn aıyryp otyr.
Árıne, bizdiń óńirge tosyndaý kásippen aınalysý Maıra Nurlanqyzyna ońaıǵa túsken joq. Bastapqyda júreksingeni da ras. Oǵan sańyraýqulaq ósirýmen aınalysýǵa apasy Aqmaral aqyl-keńes bergen eken. О́z isimdi ashsam dep júrgen jas kelinshektiń bastamasyn joldasy Amandyq ta qoldaı ketedi. «Keńesip pishken ton kelte bolmas» degendeı, eki birdeı et jaqynynan qoldaý tapqan Maıra Bımasheva 2014 jyly shilde aıynda Qobda aýdanynyń jumyspen qamtý ortalyǵyna kelip, qalaı shaǵyn nesıe alýǵa bolatyny týraly keńes alady. Sol jyly tamyz aıynda kásipkerlik negizderine oqyp, qolyna sertıfıkat tıisimen sharýany júrgizýge kirisedi. О́z kásibin júrgizýdiń qyr-syryna qanyqqan onyń boıyna senimdilik uıalaı túsedi. О́tken jyly qyrkúıek aıynda sańyraýqulaq ósirý jáne ótkizýge «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020 » memlekettik baǵdarlamasynyń ekinshi baǵyty aıasynda 1,5 mıllıon teńge nesıege qol jetkizedi. Alǵan qarajatqa jalpy alańy 30 sharshy metr shaǵyn jylyjaı salyp, 100 keli mıselıı, qosymsha tyńaıtqyshtar jáne basqa qajetti zattardy satyp alady. Joldasy Amandyq qajetti qural-jabdyqtardy ornatýǵa qolǵabys beredi. Sóıtip, qobdalyqtar úshin tyń sharýa – sańyraýqulaq ósirýge kirisip ketedi. – «Veshenka» sańyraýqulaǵyn bizde de ósirýge bolatynyn estigende boıymda osy kásippen aınalysýǵa degen qulshynys paıda boldy. Úlken jer telimi men bastapqy kapıtaly joq kásipkerge tıimdi tehnologııa eken. Bul sańyraýqulaqtardy úıde, shaǵyn jylyjaıda ósirýge bolady. Qara esepke salyp qarasam, onyń ótkizý baǵasy kartop, qyryqqabat, qııardan áldeqaıda qymbat bolyp shyqty. Sóıtip, táýekelge bel býyp, jumysty bastadym, – deıdi jas kásipker Maıra Bımasheva qazir. Alaıda, bári ońtaıynan kele qoımaǵany da shyndyq. Onyń aıtýynsha, qystyń kózi qyraýda sańyraýqulaq ósirýge qajetti astyq sabanyn tabý qıynǵa túsipti. Sýbstratty daıyndaý úshin týralǵan sabandy ystyq sýǵa býlandyryp, sýyǵannan keıin polıetılen qapshyqtarǵa salyp, mıselıımen aralastyrǵan. Sańyraýqulaq tuqymyn ystyq sýǵa shylanǵan zalalsyzdandyrylǵan usaqtalǵan sabanǵa otyrǵyzady, qosymsha mıneraldy tyńaıtqyshtarmen qorektendiredi. – Sodan keıin baryp ózderimiz aýladaǵy úıshikte jasalǵan jylyjaıdaǵy sórelerge qoıamyz, úsh kún ótkennen keıin baryp, ósip shyǵýy úshin qaptardyń bes-alty jerinen tilimder jasalady. 15-20 kúnnen keıin qaptardaǵy tilimderden sańyraýqulaqtar ósip shyǵa bastaıdy. Ol úshin ony ósirý tehnologııasyn qatań saqtaý qajet. Bir qaptan 3 kelige deıin «Veshenka» sańyraýqulaǵyn jınaýǵa bolady. Bul ózi uńǵyl-shuńǵyly kóp sharýa. Sańyraýqulaq jylýdy súıedi, bólmedegi bolmashy aýa ózgerisine de sezimtal. Kezdeısoq bakterııadan qyrylyp qalýy da múmkin. Kóp adamnyń sańyraýqulaq ósirýden boıyn aýlaq salatyny da sondyqtan, – deıdi kásipker kelinshek. Maıra qaryndasymyz sańyraýqulaq tuqymy – mıselııdi Shymketten satyp ákelgen. Bir sańyraýqulaq blogyn jasaý úshin 200 gramm mıselıı jumsalady eken. – Tek tez arada asta-tók paıda tabýdy kózdeseń, tabysqa jete almaısyń. Bar ynta-yqylasyńmen jumys isteý qajet. Sharýany júrgizý barysynda kóp nárseni oqýǵa, izdenýge týra keldi, – deıdi ol sóz arasynda. «Veshenka» sańyraýqulaǵy keremet dámimen de, qorektik qýatymen de erekshelendi. Onyń adam aǵzasynan radınýklıdterdi shyǵaratyn, isik jasýshalarymen kúresetin shıpalyq qasıeti de bar ekenin aıtady biletinder. Ústimizdegi jyldyń qańtar aıynda shaǵyn jylyjaıda ósirilgen sańyraýqulaqtan eki ret ónim alynǵan. Kásipker bul sańyraýqulaqtardy Aqtóbe qalasyndaǵy meıramhanalar men dámhanalarǵa, qoǵamdyq tamaqtandyrý oryndaryna ótkizgen. Bolashaqta dúkender men bazarlarǵa da shyǵarýdy kózdeýde. О́z kásibiniń kózin tapqan, tabystyń dámin tatqan kásipker kelinshektiń bolashaqqa baǵyttalǵan joba-jospary da joq emes. Ol aldaǵy ýaqytta sańyraýqulaqty tuzdap, marınadtap, óńdep, qalbyrǵa salyp saýdaǵa shyǵarýdy oılastyrýda. Túrli salattar jasaıtyn, sańyraýqulaq qosylǵan manty, tushpara, pashtet shyǵaratyn seh ashýdy qarastyrýda. Sańyraýqulaq tuqymyn zertteıtin zerthana kerektigi de oıynda júr. – Tyń kásiptiń qyr-syryn uǵynyp is qylyp jatqan jas kásipkerdiń ónegesi ózgelerge de qozǵaý salary sózsiz. Bıyl osy baǵdarlamaǵa qatysýǵa tilek bildirgen 98 adamnyń 52-si áleýmettik kelisimshartqa qol qoıdy. Baǵdarlamanyń birinshi baǵyty boıynsha 20,7 mıllıon teńge bólinip, 10 jańa jumys orny ashyldy, al ekinshi baǵyty boıynsha 10 adam qaıta qarjylandyrýdan 20,2 mıllıon teńge shaǵyn nesıe aldy, 8 adamdy kásipkerlik negizderine oqytý josparlanýda. Úshinshi baǵyt boıynsha 27 jumyssyz áleýmettik jumystarǵa ornalastyryldy, 25 adamdy jastar tájirıbesinen ótkizý kózdelýde, – deıdi aýdandyq jumyspen qamtý ortalyǵy dırektorynyń mindetin atqarýshy Injý Aetova.
Satybaldy SÁÝIRBAI, «Egemen Qazaqstan».
Aqtóbe oblysy, Qobda aýdany. Sýrette: jas kásipker Maıra BIMAShEVA.